Chỉ mới giữa thu thôi mà thung lũng Tú Lệ đã bắt đầu lạnh se sắt, cái hơi lạnh phả ra từ ba ngọn núi Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song vây quanh. Chúng tôi đi giữa thung lũng khi ánh chiều tà đã về, từng tia nắng cuối ngày chiếu xuống cả cánh đồng càng làm dậy thêm mùi của lúa nếp. Nếp Tú Lệ đã nổi tiếng khắp cả vùng Tây Bắc, cái thứ gạo mà không nơi nào có, được bà con người Thái, người Mông trồng một năm một vụ. Thứ xôi được nấu lên từ loại nếp này chẳng cần phải thêm đỗ, thêm lạc, thêm dừa mà vẫn đem lại vị ngọt rất riêng của rừng núi. Vị ngọt ngào, vừa đủ ngậy mà không quá béo, vừa đủ độ mềm dẻo mà không hề ướt hay khô để người sành ăn nhất cũng phải tấm tắc.

Con đường lên Lìm Mông nằm lọt mình giữa những nương lúa đang được đất trời nhuốm lên một màu vàng rực, dòng suối Nậm Hon chạy xuyên qua giữa thung lũng càng làm cảnh vật trở nên kỳ ảo hơn. Chúng tôi vượt đèo Khau Phạ (trong tiếng Thái có nghĩa là “sừng trời”) – một trong tứ đại đỉnh đèo của nước Việt để ngắm toàn bộ khung cảnh của thung lũng Cao Phạ. Thật khéo khen cho bàn tay những người nông dân, qua bao đời chỉ gắn bó với mảnh đất này mà vẽ nên giữa đất trời những đường cong đẹp đến thế. Lẫn giữa màu vàng của lúa là màu của váy áo, cô gái người H’mong váy sặc sỡ đang khom mình gặt lúa. Đâu đó, dưới những mái nhà sàn là cảnh những cô gái đồng bào Thái đang giã cốm, thứ quà quê đặc trưng của mảnh đất Tú Lệ. Đó, bức trang mùa gặt của miền núi luôn đầy màu sắc như thế. Từ xa xưa cho tới tận bây giờ, dường như vẫn không có gì thay đổi.

Khi bạn đã say cảnh, say tình người, đã ăn món xôi và thưởng thức món cốm giã tay từ cô gái Thái với nụ cười duyên như lắng đọng cả vẻ đẹp của núi đồi vào đó rồi thì hãy thử màn tắm suối khoáng rất độc đáo. Tục tắm suối ở Tú Lệ có từ bao đời, thiên nhiên đã ban tặng cho mảnh đất này dòng suối khoáng nóng để lũ trẻ lớn lên từ suối, đôi trai gái nên duyên vợ chồng cũng từ dòng nước này, hay để người già thêm tuổi thọ. Bắt nguồn từ lòng đất, chảy qua cánh đồng Tú Lệ ngào ngạt hương nếp thơm, suối khoáng nóng hấp thụ tinh hoa của đất trời mang đến làn da trắng ngần cho người con gái Thái ở xứ sở như “thần tiên” này.

Như ngày hôm đó, chúng tôi chọn khu tắm khoáng của resort Le Champ để tận hưởng trọn vẹn cảm giác được hòa mình vào thiên nhiên. Cả một khu tắm riêng được xây dựng ngay cạnh bờ suối để bạn có thể vừa ngâm mình trong làn nước khoáng nóng, vừa ngắm suối chảy hiền hòa cùng cánh đồng bao la ngát hương lúa.

Phái đẹp sẽ nhận trang phục đồ tắm cùng chiếc váy của người Thái, từ từ vén váy tắm theo đúng phong tục đã bao đời của đồng bào nơi đây, sau khi cả cơ thể ngâm mình trong bể nước, chiếc váy sẽ được quấn quanh trán hoặc tạo thành khăn quấn trên đầu để bảo vệ mái tóc khỏi làn nước nóng. Còn với đấng mày râu, trang phục quần tắm và một chiếc quần không đũng dùng để quấn lên đầu, nam giới đồng bào Thái cũng tránh nước dính lên tóc. Cứ như thế, bạn vừa ngâm mình trong làn nước khoáng nóng vừa ngắm suối róc rách bên tai, nhìn cánh đồng lúa chín vàng vào vụ gặt hay cả màu xanh non vào mùa nước đổ, nhìn lũ trẻ chạy tung tăng cùng đàn trâu trong khi phía xa là những mái nhà sàn gỗ nhà ai đã lên khói nấu cơm chiều. Cảnh sắc cứ quện lấy lòng người để bao muộn phiền tan biến, bao mệt nhọc của đường xa bay đi mất, chỉ còn ta với nồng nàn hương đồng nội, hương của rừng của núi.

Kín đáo hơn, bạn cũng có thể chọn cho mình những phòng tắm với các bồn được dẫn nước khoáng trực tiếp từ lòng đất vào. Bạn thấy mình như những nàng tiên nữ khi xưa bởi có thể trút bỏ hết mọi thứ của trần thế mà thăng hoa trong làn sương mỏng của khói nước. Thư thái hơn, người lữ khách phương xa cũng có thể ngồi ngâm chân trong bể và nhấp ngụm trà shan tuyết ngọt ngào khiến mọi mệt mỏi của đường xa gió bụi tan biến vào hư không.

Trên đỉnh Le Champ Tú Lệ, bể bơi vô cực cũng là nơi bạn có thể vừa thư giãn vừa phóng tầm mắt thưởng ngoạn cảnh sắc của cả thung lũng Tú Lệ. Đắm mình trong làn nước xanh mát, thu trọn vào trong tầm mắt những đồi thông trùng điệp, những thửa ruộng bậc thang ôm lấy bản làng của người Thái, H’mong, Dao, rồi nhắm mắt lắng nghe tiếng gió thì thầm và hít căng lồng ngực mùi hương núi. Tú Lệ, trong tâm trí của mỗi người bỗng trở nên đậm sắc, đậm hương hơn bao giờ hết.

Và còn đó hàng chục những trải nghiệm khác đang chờ bạn khám phá như thăm hang Tiên Nữ, chinh phục đỉnh núi Lùng Cúng, vượt đèo Khau Phạ, bay dù lượn giữa mùa vàng, đi vào các bản sâu như Lìm Mông, Lìm Thái, Nậm Có hay lên rừng hái quả Táo mèo cùng đồng bào… Tất thảy những điều mộc mạc đó làm nên sức hút của thung lũng Tú Lệ, như ý nghĩa của cái tên là vừa thanh tú mà lại diễm lệ vậy.