Không chọn thuyền máy, con thuyền độc mộc đủng đỉnh đưa chúng tôi du ngoạn trên con sông đẹp, thơ mộng như một miền cổ tích xa xưa thuộc ranh giới của hai xã Cốc Ly và Bảo Nhai của huyện Bắc Hà (Lào Cai). Lúc này đang là cuối tháng 3 âm lịch, mùa con nước cạn nên cảnh vật rất đỗi êm đềm và bình lặng.

 

Điểm dừng chân đầu tiên của chuyến du ngoạn này là làng cổ Trung Đô - do các vị quốc công họ Vũ khai phá và xây dựng thành căn cứ địa phò Lê diệt Mạc. Du khách đến thăm và thắp nén nhang tại đền Trung Đô - nơi thờ vị tướng Vũ Văn Mật, người anh hùng thủa xưa đã có công chống giặc ngoại xâm, xây dựng một vùng đất trù phú. Tại Trung Đô, các nhà khoa học đã tìm thấy súng thần công và những đoạn tường thành còn sót lại.

 

 

Qua Trung Đô, thuyền ghé tới Hang Tiên. Hang Tiên được ví là thế giới của những trầm tích đá vôi đã tạo nên hàng ngàn, hàng vạn nhũ đá với muôn hình vạn trạng. Hang Tiên còn gắn liền với sự tích về ba nàng tiên. Tương truyền, xưa kia có ba nàng tiên xinh đẹp đượccha cho đi thăm thú cõi trần gian, thấy nơi đây sơn thuỷ hữu tình nên các nàng nặng lòng không muốn trở về trời. Ngọc Hoàng nổi giận sai Thiên Lôi xuống trị tội. Lúc đầu, ba nàng còn trốn trong hang ở trên vách thành cao hơn mặt nước khoảng 200m. Thiên Lôi liền dẫm sạt một góc núi nơi ba nàng trú. Biết không thể thoát khỏi sự trừng phạt của vua cha nên ba nàng đã gieo mình xuống sông tự vẫn. Xác ba nàng tiên được dòng nước đưa xuống vùng hạ lưu (trung tâm xã Bảo Nhai ngày nay), dân làng thấy vậy bèn vớt lên và lập miếu thờ mang tên Miếu Ba Cô.

 

 

Người lái đò phải khéo léo lắm mới đưa được thuyền lách qua đoạn Hang Tiên hẹp như cái yết hầu để đi qua khe núi tới thăm chợ Cốc Ly. Chợ Cốc Ly hoang sơ như chính thiên nhiên và con người nơi đây vậy. Không giống nh­ư chợ Bắc Hà hay Cán Cấu, chợ Cốc Ly chỉ họp vào thứ ba hàng tuần, là chợ của đồng bào ng­ười Mông Hoa và ngư­ời Tày. Cốc Ly có nghĩa là gốc Mận. Chợ Cốc Ly là chợ duy nhất có thể dùng hàng để đổi hàng, đó là chợ họp tìm bạn, là nơi đổi lấy giống lúa nương, lấy con trâu cái, lấy con ngựa thồ để phục vụ đời sống gia đình, để cái có và không có của người Mông được bù đắp cho nhau, và cả để mà nhớ, mà thương, mà mong ngày gặp lại. Và đây cũng có thể xem như điểm dừng chân cuối cùng của chuyến hành trình khám phá.

 

 

Con thuyền lại bồng bềnh trôi theo dòng nước để trở về điểm xuất phát. Lúc này, chúng tôi mới kịp nhận ra là những chùm hoa gạo đã rụng đỏ cả dòng sông. Nhắc đến hoa gạo, chị chèo thuyền bảo: Mùa này hoa gạo rụng. Hoa gạo đua nhau nở, đua nhau khoe hương khoe sắc vào tháng giêng, hai. Giờ là độ cuối tháng 3, hoa rơi đỏ mặt đất, bay tràn xuống cả dòng sông hiền hoà êm ả. Những cánh hoa gạo như những con thuyền nhỏ xuôi dòng vừa thong dong vừa thắp lửa mở hội. Thế nhưng vào mùa nước (tức khoảng tháng 6 trở đi), con sông to lớn và cũng hung tợn hơn bao giờ hết, nước ngập đến lưng chừng các hang đá, vách đá, thuyền có thể ghé mũi vào tận cửa hang hay các nhũ đá, thế nhưng chẳng ai sợ mà vẫn muốn du ngoạn sông Chảy để ngắm nhìn và hoà mình với thiên nhiên, để thấy người và cảnh trêu đùa, lả lơi, ngả nghiêng, chao đảo, và để rồi càng thấy nặng lòng với dòng sông và vùng đất Bắc Hà./.