Con đường từ thành phố Phan Rang–Tháp Chàm (Ninh Thuận) đến đồi cát Nam Cương khá “vặn vẹo”. Vặn vẹo vì khi lên dốc lúc xuống đồi, nhiều đoạn chạy lòng vòng qua những xóm làng mà các bác tài luôn phải vất vả với những đàn dê, cừu thả rông với tiếng mõ trên cổ kêu vang lọc cọc ngộ nghĩnh, bước thong dong ngay trên những con đường đất nhỏ.

Được một cái là cảnh quan hai bên đường đẹp đẽ, càng ngoạn mục hơn khi thấp thoáng đâu đó những dàn nho xanh mướt lá khoe những chùm trái đỏ tươi như mời gọi. Chưa hết thỏa mãn mắt nhìn thì đã thấy những đụn cát nhấp nhô đằng phía chân trời bao la một màu xanh ngút ngát của biển khơi.

Bước từng bước trên đồi cát, dù chân bạn có mang giày vẫn dễ dàng cảm nhận sự “dịu dàng” của những hạt cát li ti, mịn như nhung ôm ấp bàn chân, níu kéo như gọi mời, lưu luyến. Càng đi sâu vào, lên dốc, xuống đồi, thích thú làm sao khi càng lúc càng thấy chân trời như rộng mở. Và, ô kìa, biển xanh tít tắp phía chân trời với những đàn hải âu tung cánh kiếm mồi trên những đợt sóng bủa vòi trắng xóa phía khơi xa.

Rồi, ánh nắng đầu ngày hé dạng phía biển, chiếu những tia sáng đỏ tươi của một rạng đông rực rỡ, đầy kiêu hãnh. Bấy giờ mới thấy những trảng cát nối nhau có nhiều sắc màu lạ lẫm. Đó là những tác phẩm nghệ thuật chỉ có bàn tay tài hoa của tạo hóa mới sáng tạo được, không một họa sĩ kỳ tài nào có thể pha màu đến độ.

Phía tây nam của đồi cát nhấp nhô ngọn núi Chà Bang. Chà Bang là ngọn núi nhiều huyền thoại của đồng bào Chăm, cũng như đồi cát Nam Cương. Đồi cát này, khi xưa, những đoàn người Chăm nối nhau băng qua đi về phía biển tìm nguồn sống bằng khai thác cá tôm. Đồi cát Nam Cương trong nắng sáng là vậy, trong ánh hoàng hôn càng thêm nét “kiêu kỳ”. Đặc biệt là những đêm trăng sáng vằng vặc, dạo chơi trên đồi cát là những khoảnh khắc khó quên với ấn tượng lãng mạn đầy thi vị.

Nếu có dịp đến với đồi cát vào những ngày biển, trời lộng gió, du khách sẽ có cơ hội chứng kiến sự thay hình đổi dạng liên tục và nhanh đến ngạc nhiên của đồi cát. Trong một buổi, những đồi cát nhấp nhô liên tục "di chuyển" như những đợt sóng đại dương; một mô cát cao đang có hình thế này bỗng chuyển hình dạng khác hẳn với những nơi lõm khuyết hình lưỡi liềm tuyệt xảo. Đồi cát trải dài mênh mông như dải lụa mơ màng trong nắng gió.

Rộng đến 700 héc ta, đồi cát Nam Cương còn là hang ổ của loài dông. Người địa phương thường đến đây đào hang săn bắt những con vật sống trong lòng cát này bằng cây leng, cây thuổng hoặc dùng ná (nạng giàn thun) bắn những chú dông lao mình chạy như gió trên đồi cát. Dông bắt về được chế biến thành nhiều món ngon, đặc sản, chỉ có ở vùng nắng gió và cát này.

 

Một ngày, thậm chí chỉ một buổi thôi, đến với đồi cát Nam Cương bạn sẽ có nhiều kỷ niệm ngọt ngào với thiên nhiên vùng ven biển phía nam của Phan Rang-Tháp Chàm; đó chính là ý nghĩa - theo Hán tự - của hai chữ Nam Cương, tên gọi của đồi cát mênh mông này.