Nằm trên núi Nhạn Môn thuộc huyện Đại, cách thành phố Hân Châu tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, chừng 20 km về phía bắc, Nhạn Môn Quan là cửa ải trọng yếu để vượt qua Vạn Lý Trường Thành.

Với địa thế hiểm trở, nằm lọt thỏm giữa hai bờ vách núi dựng đứng, lại là nơi có rất nhiều chim nhạn, nên cửa ải này được gọi là Nhạn Môn Quan với hàm ý chỉ có những con chim nhạn mới vượt qua nổi cửa ải hùng vỹ.

 

 Nhạn Môn Quan – cửa ải hùng vỹ nơi chỉ có những con chim nhạn mới vượt qua nổi

Được Hoàng đế Tần Thủy Hoàng (259 – 210 Trước công nguyên) cho xây dựng để bảo vệ bờ cõi khỏi sự xâm lược từ các bộ lạc phía bắc, nhưng cửa ải Nhạn Môn chính thức khởi công dưới thời nhà Đường (618 – 907).

Không chỉ là điểm quân sự quan trọng trong lịch sử Trung Hoa cổ đại và trung đại, vùng đất này còn chứng kiến nhiều trận đánh lớn nhỏ kéo dài suốt hàng ngàn năm lịch sử.

 

 Cửa ải Nhạn Môn còn được biết tới nhiều hơn qua điển tích “Chiêu Quân cống Hồ”, hay qua ngòi bút của cố nhà văn Kim Dung trở thành mảnh đất huyền thoại xuất hiện trong bộ tiểu thuyết “Thiên Long Bát Bộ”. Nơi này gắn liền với nhân vật Kiều Phong – vị đại anh hùng dùng chính sinh mạng của mình đánh đổi lấy sự bình an cho người dân hai nước Tống – Liêu….

 

Nhạn Môn Quan cũng là đoạn Vạn Lý Trường Thành còn tồn tại đến ngày nay. Cửa ải xây bằng gạch với những con đường lát đá. Các bức tường bao quanh trải dài từ đông sang tây khoảng 5 km được bố trí nhiều tháp canh. Những dấu vết của lịch sử còn hằn in trên cổng thành, gợi cho du khách nhớ về một thời loạn lạc của chiến tranh.

 

 Trước kia, Nhạn Môn Quan có rất nhiều tháp cổ. Ở cổng phía đông có một tòa tháp hiện còn giữ lại, nhưng phần nhiều đã bị cháy rụi trong cuộc chiến tranh với Nhật Bản. Người ta đến với cửa ải này phần nhiều để tìm hiểu lịch sử trầm hùng. Cũng có người bị thu hút bởi những giai thoại, điển tích được lưu truyền từ nhiều đời.

Trong hệ thống trường thành của Nhạn Môn Quan có 2 cửa ải rất quan trọng. Chúng từng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống phòng thủ của Vạn Lý Trường Thành. Đến nay, cả hai đều đang bảo quản tốt và cũng là điểm đến thu hút khách.

 

 Tới thăm Nhạn Môn Quan tốt nhất vào thời điểm tháng 5 đến tháng 10 hàng năm, đặc biệt khi trời đất chuyển mùa giao thoa giữa hè sang thu. Đó cũng là lúc cây chuyển sang màu úa vàng, giữa không gian man mác mênh mang, khiến người ta có cảm giác như tích xưa chuyện cũ như đang chạy thành nhịp chậm trước mắt.