Mộc Châu, Sơn La là “ổ” mận lớn nhất miền Bắc với đủ thứ mận, mận cơm, mận hậu, mận tam hoa… nhưng mận hậu là ngon nhất đấy. Nói vậy chứ, không phải tất cả các khu vực của Mộc Châu đều cho mận ngon. Đến Mộc Châu để ăn mận, nhất định bạn phải dành thời gian đến thung lũng Nà Ka. 

Ở đây, bà con chủ yếu trồng mận theo hướng tự phát, xen lẫn với nhiều loại cây ăn quả lâu năm như Cam, chanh, hồng, Mac cooc. Lạc vào bất kỳ khu vườn nào, bạn cũng sẽ đắm mình dưới nắng vàng, xung quang toàn cây trái và dưới chân cỏ um tùm…như vườn sinh thái vậy.

Ngoài mận hậu thường, Nà Ka còn có loại mận hậu quả to, tím đều, ngọt ơi là ngọt. Để tận hưởng được quả mận ngon nhất, bạn phải tìm đến những khu vườn có cây mận cổ thụ từ 20-25 năm. Cây mận càng lâu năm cho quả càng giòn và ngọt đều.

Sở dĩ, mận Nà Ka có vị đậm đà, màu sắc tươi và giòn hơn ở khu vực khác là do 3 yếu tố:

Thời tiết: Khí hậu Nà Ka, Mộc Châu rất trong lành. Nền nhiệt ở đây mát hơn vùng lân cận, độ chênh lệch nhiệt ngày và đêm cao phù hợp cho cây mận sinh trưởng, phát triển làm gia tăng độ ngọt, giòn, màu sắc đẹp. Mận ở thành phố có độ giòn ngang với mận Nà Ka nhưng vị đậm đà không bằng. Mận ở vùng Kim Chung (huyện Yên Châu) lại có độ chát nhiều hơn. Thực ra, các loại mận hậu khó tránh được vị chát nhưng chát nhiều hay chát ít mà thôi. Hoặc một số nơi khác mận lại có độ mềm nhiều so với Mộc Châu. 

(Nguồn SCV Việt Nam) 

- Thổ nhưỡng: Đất màu gan gà, có độ màu mỡ cao, phù hợp với cây mận tạo độ ngọt cao, thịt quả giòn hơn. Còn vùng đất đen: Mận có ngọt vừa phải. 

- Quy trình chăm sóc: Hiện tại ở Mộc Châu nói riêng và Sơn La nói chung, bà con chủ yếu trồng mận tự phát, theo kinh nghiệm. Chỉ có, Tổ hợp tác sản xuất mận hậu an toàn Mộc Châu của anh Nguyễn Xuân Văn đã đạt tiêu chuẩn Vietgap duy nhất tại Mộc Châu. Tổ hợp tác của anh Văn có uy tin và nổi tiếng tại khu vực với quy trình chăm sóc khép kín để tạo ra quả mận ngon, vị đậm đà.

 Chị Minh Tâm (Hai Bà Trưng, Hà Nội), người có hiểu biết về mận Nà Ka đã đưa tôi đến đây

Món mận dầm cũng rất tuyệt. Bạn tách đôi quả mận theo chiều ngang, cho vào bát rồi trộn đường, chờ 5-7 phút trộn thêm muối bột canh, ớt. Khoảng 10-20 phút sau là mận đã ngấm các gia vị vừa mặn, vừa ngọt vừa chua. Nghĩ thôi cũng ứa nước bọt vì thèm.