Chiếc thúng chai có từ lâu đời, mỗi chiếc thuyền chỉ một đến hai người sử dụng. Nghề đan thúng chai là một nghề khó, người đan thúng cần có đôi bàn tay khéo léo, khỏe mạnh, phải có kinh nghiệm và kỹ thuật điêu luyện để làm công đoạn vót vành lận thúng.

 

Thuyền thúng theo thuyền lớn ra khơi câu mực (Ảnh: Báo ảnh Việt Nam)

 

Tre mua về được cắt khúc theo kích thước đã tính sẵn, chuốt hết tinh màu xanh của tre để sau này trét dầu rái cho tre thấm, sau đó, chẻ thành nan. Nan tre đem phơi nắng cho khô nhưng phải phơi qua hai lớp sương cho tre thẳng ra mới đan được.

 

Khi phơi nan tre, điều tối kỵ là không được để thấm nước mưa vì nước mưa sẽ làm nan tre bị gãy. Mùa mưa, phải chuẩn bị tre thật nhiều trong nhà để chẻ nan dựng đứng hong khô. Trước nhà thợ đan thúng chai nào cũng có những cọc tre ngắn đóng xuống đất làm khuôn đan thúng.

 

Ngư dân sử dụng thúng chai nhiều nhất có lẽ từ Đà Nẵng đến các tỉnh Nam Trung Bộ. Mỗi nơi sử dụng một cách. Nghề câu mực ở đảo Lý Sơ, tỉnh Quảng Ngãi sử dụng những chiếc thúng chai đưa ra tận khơi xa. Thông thường một chiếc tàu đánh cá chở kèm theo từ tám đến mười chiếc thúng chai.

 

Vào mùa vụ cứ khoảng 17 giờ, các tàu ra khơi và bắt đầu thả các thúng (chỉ một người một thúng) thành một hàng ngang trên biển và mỗi thúng cách nhau khoảng năm mét. Các thúng phải cố định vị trí để tránh tình trạng tranh giành khi câu mực.

 

Còn tại các vùng biển tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận, huyện Long Hải của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, ngư dân không những sử dụng những chiếc thúng chai câu mực ngoài khơi xa như Quảng Ngãi, mà còn dùng để lặn sò, câu bờ, kéo lưới rùng.

 

Một chức năng khác vô cùng quan trọng của những chiếc thúng chai là trở thành một phương tiện chuyên chở những “cửa hàng di động” lênh đênh trên những bến thuyền cung cấp nhu yếu phẩm cho ngư dân trước khi đi chuyến khơi xa hoặc thu mua cá khi tàu đánh cá về.

 

Thúng chai còn là một phương tiện đua tranh trong các cuộc thi, lễ hội cầu ngư trong các làng chài hàng năm…