Ngôi đền ở xã Dĩnh Kế, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang. Từ trung tâm thành phố, theo quốc lộ 31 khoảng 3 km, là đến được đền. Đền Dĩnh Kế còn được gọi là nghè Cả. Nghè nằm ở trái đường, sát với chợ Kế. Đây là một công trình kiến trúc cổ theo kiểu thức dân tộc với kỹ thuật chạm khắc đẹp và tinh xảo, tài nghệ.

Đền Dĩnh Kế thờ Cao Sơn Đại vương, Quý Minh Đại vương - hai vị tướng của Hùng Vương phò vua giúp nước. Đền cũng là nơi đặt bia Phượng Nhãn, Bảo Lộc, trong đó có trạng nguyên Giáp Hải (còn gọi là trạng Kế) - một danh nhân lịch sử, nhà chính trị, văn hóa nổi tiếng được sử sách ghi chép và nhân dân truyền tụng.

Hàng năm, vào dịp rằm tháng Ba âm lịch, ngày Đại kỳ phước, đền Dĩnh Kế là nơi trung tâm diễn ra lễ hội của nhân dân các thôn trong xã. Người ta tổ chức rước long ngai, bài vị của Đức thánh Cả về đền; tổ chức hành lễ biểu hiện lòng sùng bái của muôn dân trăm họ đối với Đức Thánh, sau đó, tổ chức trò vui, biểu diễn văn nghệ. Đặc biệt, ở hội Kế còn tổ chức trò chơi cờ người và kéo chữ.

Trai gái trong làng được chọn vào làm quân cờ hoặc kéo chữ phải tập trước hàng tháng. Ba ngày, trước khi hội mở, họ tập trung nhau lại để tổng duyệt. Người kéo chữ trước đây mặc quần áo đẹp, đầu đội khăn xếp, nón chóp dứa, đi giầy chín long, thắt lưng nhiễu điều, vác cờ ngũ sắc đi theo hiệu trống của ông tổng cờ cho đến khi thành chữ: " Thiên hạ thái bình - Trình quan đại hội "

Cứ mỗi dịp rằm tháng 3 âm lịch hàng năm, ngày Đại kỳ phước, đền Dĩnh Kế lại trở thành trung tâm nơi diễn ra lễ hội của nhân dân các thôn trong xã Dĩnh Kế.

Khai hội chùa Dĩnh Kế

Người dân tổ chức rước long ngai và bài vị của Đức thánh Cả về Nghè Cả; sau đó tổ chức hành lễ để biểu hiện lòng cung kính của người dân trăm họ đối với Đức Thánh, tiếp theo sẽ tổ chức các trò chơi vui, hay biểu diễn văn nghệ. Hội đền Dĩnh Kế còn thu hút người xem bởi trò chơi kéo chữ và cờ người. Trai gái trong làng sẽ được chọn để làm quân cờ hoặc trò kéo chữ phải tập dượt trước hàng tháng.

Ba ngày trước khi mở hội, những người được chọn tập trung lại để tổng duyệt một lượt. Người kéo chữ trước đây thường mặc quần áo rất đẹp, đầu có đội khăn xếp, thắt lưng nhiễu điều, nón chóp dứa và đi giầy chín long, vác cờ ngũ sắc di chuyển theo hiệu lệnh trống của ông tổng cờ cho đến khi đã dàn thành chữ: " Thiên hạ thái bình - Trình quan đại hội ".

 Lễ rước bài vị và long ngai của Đức Thánh Cả về Nghè Cả

Trước đây, vào ngày 20 tháng Bảy, ở Dĩnh Kế còn diễn ra lễ hội “thượng điền " của nhân dân trong toàn xã. Vào ngày này, các giáp sẽ mang lễ vật đến tế lễ ở đình làng, xã để thể hiện lòng tôn kính, biết ơn với trời đất, thánh thần đã ban cho họ mùa màng tốt tươi, dân làng an bình, thịnh vượng.

Ngoài thờ Phật, còn ngưỡng vọng các bậc hiền tài trong các kì khoa bảng, người Dĩnh Kế còn thờ bà " Chúa chợ " tên là Nguyễn Thị Chuyên, người đã có công trong việc mở mang chợ Kế thành một trung tâm buôn bán sầm uất trong các dịp tuần rằm hàng tháng.

Cổng chùa Dĩnh Kế

Khi đến Dĩnh Kế trong những ngày lễ hội chúng ta mới thấy hết được những nét đẹp truyền thống và sự sáng tạo tuyệt vời của người dân lao động nơi này. Đặc biệt với cụm di tích lịch sử văn hoá: đền Dĩnh Kế, chùa Đống Nghiêm, đã được Nhà nước xếp hạng. Lễ hội ở đây đang trở nên ngày càng đông hơn, vui hơn với các nội dung độc đáo mà hấp dẫn:

"Đồn rằng hội Kế tháng 3

Không đi xem hội cũng già mất thân"