Lễ hội được tổ chức với hai phần chính gồm phần lễ rước kiệu từ Đình Cả ra bãi rước cổ truyền và phần hội với các trò chơi dân gian như bóng chuyền, cờ tướng.

 

 

 

 

Nghi thức tế lễ được thực hiện trang nghiêm, thành kính

Tương truyền rằng vùng đất Tiên Kiên là nơi Vua Hùng thường đi du ngoạn và luyện tập binh sĩ, nơi đây có nhiều gò, đồi san sát, thuận lợi cho việc cất giấu lương thực, vũ khí, luyện quân. Nhân dân đã lập đền thờ các Vua Hùng và sau này xây dựng đình làng thờ vọng các Vua Hùng và thần núi, gọi là Đình Cả.

Đình Cả đã được các triều vua Lê – Nguyễn phong sắc cho làng thờ phụng cùng với nghi lễ thờ tự, tế lễ tại đình. Ngoài Đình Cả thờ các Vua Hùng, ở Tiên Kiên còn có các dấu tích liên quan như: Miếu Giã – là nơi nhà vua và quân sĩ đi tập trận trở về nghỉ ngơi, nơi vua ban các chiếu chỉ mới về quân sự; Ao Giang dùng để tắm ngựa và quân sĩ rửa chân tay; Chùa Quan Mạc là thao trường quốc gia luyện tập quân sự; giếng Vua In – nơi vua tôi cùng uống chung dòng nước mát, được nhân dân địa phương lưu truyền gìn giữ sạch sẽ từ nghìn đời nay.

 

 

 

 

 Đình Tiên Kiến

Theo truyền thống hằng năm, cứ đến dịp mồng 10 tháng Chạp, các cụ lại triệu tập các vãi để bàn vấn đề tổ chức lễ năm sau là đại tiệc hay sái lễ. Nếu là sái lễ thì chỉ cầu tại Đình, còn nếu là đại tiệc thì tổ chức lễ rước.

Mọi công việc chuẩn bị cho lễ rước kiệu được thực hiện xong từ chiều mùng 8 tháng Giêng, đến sáng mùng 9 ra bãi rước đón vua về làng bản ăn Tết với nhân dân. Khi rước đến bãi hạ kiệu xuống, mọi người trải chiếu ra khắp đỉnh gò và tổ chức tế, hát xoan, hát hội, chờ đến khi gió thổi cờ bay mới rước về Đình Cả.

Các lễ vật để ra đình làm lễ bao gồm thủ lợn, bánh chưng, bánh giầy do dân làng Tam Giáp, nay là xóm Phường, xóm Lum, xóm Cầu Nhân, xóm Đuổng, xóm Ma Gồ chuẩn bị. Thủ lợn phải cạo hết lông, rửa sạch ráy tai, mắt không được mở; bánh chưng được làm từ gạo nếp cái hoa vàng, lá dong để gói bánh là lá dong xanh, dây buộc bánh phải là dây giang chẻ bỏ cật và bỏ lòng, bánh chưng của các xóm dâng ra đình là bánh chưng vuông, giữa bánh có nhân đỗ và thịt lợn.

Mỗi xóm dâng ra đình 3 chiếc bánh dày to, nặng khoảng 3 kg, được giã từ loại gạo ngon, dẻo, khi thổi xôi và giã bánh giầy phải là nam thanh nữ tú, giã 3 quả, giã bằng chày tre non, khi bắt bánh phải chọn người trong sạch.

Ngoài thủ lợn, bánh chưng, bánh giầy, các xóm chuẩn bị lễ còn có rượu, muối, hoa quả, bánh kẹo. Từ sáng mồng 8 tháng Giêng mở cửa đình đón tiếp nhân dân đến thắp hương thờ cúng các Vua Hùng, buổi chiều cùng ngày các cụ làm lễ chồng kiệu, vệ sinh, quét dọn, lau chùi đồ thờ tự và bài trí xung quanh.

Trong dịp diễn ra lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa thể dục thể thao sôi nổi như cờ tướng, chọi gà, bóng chuyền, đẩy gậy, kéo co… thu hút đông đảo dân làng, cả con em quê hương đang công tác ở mọi miền đất nước và du khách thập phương cùng về tham gia.

Lễ hội dân gian Đình Cả được tổ chức theo phong tục cổ truyền của nhân dân địa phương, gắn với tín ngưỡng thờ các Vua Hùng. Đây là nét đẹp văn hóa tâm linh hướng về nguồn cội của dân tộc Việt Nam.

Vũ Tuân