Đền Đồng Bằng tọa lạc tại xã An Lễ, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, nay là xã Đồng Bằng, tỉnh Hưng Yên thờ vua cha Bát Hải Động Đình, vị nhân thần có công lớn phò giúp vua Hùng đánh giặc Thục giữ nước và bảo vệ giang sơn.
Tương truyền vào thời Hùng Vương thứ 18, khi ngoại bang đến xâm lăng nước ra, triều đình đã chiêu tập binh hùng tướng mạnh đánh giặc, thế giặc quá mạnh, vua Hùng đã lập đàn Triệu Linh Sơn Tú Khí, cầu thần linh âm phù chống giặc.
Vùng đất này thời ấy thuộc trang Hoa Đào, nằm ở gần cửa sông Vĩnh. Đây là nơi Long Cung Hoàng Thái Tử (tức là Giao Long – con của Lạc Long Quân và người thiếp Ngọc Nữ) đã đầu thai vào một gia đình ngư dân sinh sống gần cửa sông, thuộc Trang Hoa Đào, đất Việt (xã An Lễ, Quỳnh Phụ bây giờ) giúp phò tá vua đánh giặc.
Ngài đã cùng với 2 người em và 10 vị tướng hùng mạnh: quan lớn Thượng, quan Đệ tam, quan Đệ tứ, quan Điều thất (ông Hoàng Mười), quân sư quê ở Nuồi, 28 vị nội tướng và binh sĩ, tham gia vào đại binh của vua Hùng, hợp sức đánh tan giặc trên 8 cửa biển, bảo vệ vùng duyên hải của đất nước. Sau chiến thắng to lớn, ngài được vua sắc phong là Vĩnh Công Đại vương. Không ở lại triều đình làm quan, ngài xin về quê phụng dưỡng cha mẹ và khai khẩn, chiêu dân lập ấp vùng duyên hải, giúp vua giữ yên bờ cõi.
Khi Vĩnh Công Đại Vương quy tiên vào ngày 25/8 âm lịch, người dân nơi đây nhớ ơn Ngài nên đã tôn ông là Vua cha – Bát Hải Đại Vương. Vua Hùng cũng đã cho tu sửa lại tư dinh thành miếu điện thờ để người dân muôn đời hương khói thờ phụng.
Vĩnh Công Đại Vương rất linh thiêng, thế kỉ XIII khi giặc Nguyên - Mông đến xâm lược nước ta, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đã đưa các tướng đến đền để cầu nguyện thần âm phù đánh giặc.
Sau ba lần đánh tan được quân Nguyên - Mông, nhà Trần đã cung cấp tiền bạc, giao cho nhân dân tôn tạo đền thờ thêm khang trang. Từ thế kỷ XIV, Đền phối thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng các danh tướng nhà Trần đã có công lớn trong 3 lần chiến thắng quân Nguyên Mông và lập nên 8 trang Đào Động xưa.
Từ đó đến nay, dù trải qua hàng ngàn năm với rất nhiều biến động lịch sử, người dân Thái Bình vẫn nghiêm cẩn thờ phụng Vĩnh Công Đại Vương và Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn cùng những anh hùng nhà Trần có công với đất nước.
Đền được các triều đại đời sau ban sắc phong “Tam Kỳ Linh Ứng - Vĩnh Công Đại Vương Tối Thượng Đẳng Linh Thần” với tinh thần gìn nước và giữ nước của các vị tướng quân thời trước.
Đền Đồng Bằng có bố cục kiển trúc kiểu “Tiền nhị hậu đinh” với 13 tòa, 66 gian thờ tự và dịch vụ. Khởi đầu, đền chỉ là một ngôi miếu nhỏ nhưng tới thời Tiền Lê đã được xây dựng, mở rộng khá quy mô thành 5 cung và 4 ban thờ công đồng khang trang. Thời nhà Lý, đền liệt vào “Tứ cố cảnh” bao gồm các đền Đào Động, Lộng Khê, Tô Đệ, A Sào.
Cổng đền thiết kế theo kiểu vọng lầu tam quan nguy nga, hoành tráng. Tiếp theo là sân nội tự, nơi tổ chức các hoạt động đại lễ, lễ tế quan trọng. Đền có 5 cung thờ chính gồm:
- Cung đệ tứ chạm khắc tinh xảo, trang trí đầy ắp nhưng bài trí thiết tự.
- Cung đệ tam thì thiết kế thanh hư thoát tục hơn, đơn giản và nhẹ nhàng.
- Cung đệ nhị xây dựng tươi mới, nhiều màu sắc hút mắt.
- Cung đệ nhất với ban thờ đức vua Bát Hải nên rất trang nghiêm, yên tĩnh.
- Cuối cùng là cấm cung đền Đồng Bằng, là nơi linh thiêng nhất, nơi đặt ngai thờ, tượng thờ, bài vị của vua cha Bát Hải Động Đình.



Tượng Vua Cha Bát Hải Đại Vương


Đền còn phối thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng các danh tướng nhà Trần



Trong cung cấm có một giếng cổ ngay phía dưới ban thờ Đức Vua Cha. Bên cạnh đó còn chiếc ghế cổ và bộ hoàng bào của Đức Vua cùng bức tranh điêu khắp 8 con rồng tượng trưng cho 8 con sông chầu về giếng cổ, nơi hội tụ linh khí của vùng đồng bằng rộng lớn.










Họa tiết chạm trổ tinh xảo. Ảnh: @giahuytruongCác họa tiết, hoa văn, đặc biệt là các linh vật được các nghệ nhân xưa tạo tác, sơn son thếp vàng tinh xảo, sống động, thể hiện sự uy nghiêm, linh thiêng.







Lễ hội nổi tiếng của Đền Đồng Bằng, tổ chức vào ngày 20/8 âm lịch hằng năm. Lễ hội này tổ chức với hai phần chính là phần lễ và phần hội. Phần lễ sẽ thực hiện rước thần từ các đền Mẫu Sinh, các quan Đệ Nhất, Nhị, Tam, Quan Điều Thất (Quan Hoàng Mười), Quan Đệ Bát về đền của vua cha Bát Hải. Sau đó, người dân sẽ tổ chức lễ dâng hương, khai chiêng, múa trống mở hội, rước bài vị.
Sau phần lễ sẽ là phần hội với các trò chơi dân gian như chơi kéo co, bơi chải, cờ tướng, đấu vật, chọi gà.
Minh Khang/VTC NewsMinh Khang
Nguồn: VCT New