Hình mẫu tiêu biểu của cảnh quan Karst nhiệt đới trên thế giới
Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, ngày 6/11/2026, tại thành phố Monchique (Bồ Đào Nha), IUGS chính thức công bố Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba (The Third 100 IUGS Geological Heritage Sites). Trong danh sách này, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst), tỉnh Ninh Bình, được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.
Toàn cảnh Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình), di sản thiên nhiên và văn hóa thế giới với hệ thống núi đá vôi, thung lũng và sông nước đặc trưng.
Theo hồ sơ khoa học chính thức, IUGS đánh giá Tràng An là “hình mẫu được biết đến rộng rãi nhất trên thế giới về cảnh quan karst nhiệt đới từng bị biển xâm nhập và nay đã nổi trên đất liền”.
Tràng An có hệ thống địa hình karst đặc sắc, hình thành qua quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hơn 250 triệu năm. Nổi bật là các dãy núi đá vôi dạng nón, dạng tháp, thung lũng kín, vùng trũng karst và mạng lưới hang động ngầm với nhiều thành tạo thạch nhũ phong phú.
Hệ thống núi đá vôi và hang động góp phần tạo nên cảnh quan karst nhiệt đới độc đáo của Tràng An.
Khu vực này còn lưu giữ những dấu tích của các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong quá khứ, thể hiện qua ngấn ăn mòn trên vách đá, nền mài mòn do sóng, trầm tích bãi biển và các tích tụ vỏ sinh vật biển. Đây là những bằng chứng góp phần làm sáng tỏ lịch sử biến động mực nước biển, quá trình tiến hóa cảnh quan karst và sự thay đổi môi trường tự nhiên qua các thời kỳ địa chất.
Bên cạnh giá trị địa chất, Tràng An còn lưu giữ các dấu tích khảo cổ quan trọng, phản ánh lịch sử cư trú và quá trình thích ứng của con người với những biến đổi về khí hậu, môi trường và mực nước biển trong hàng chục nghìn năm.
Trong ấn phẩm Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba năm 2026, Tràng An được giới thiệu tại trang 230-231, cùng nhiều địa điểm địa chất nổi tiếng thế giới như núi Phú Sĩ (Nhật Bản), các vịnh hẹp Na Uy, núi Aconcagua (Argentina) và đồi Chocolate (Philippines).
Tiếp tục khẳng định giá trị và vị thế quốc tế của Tràng An
Năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới theo các tiêu chí (v), (vii) và (viii). Đây là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Các giá trị nổi bật của Tràng An nằm ở sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên, quá trình tiến hóa địa chất, địa mạo và những dấu tích cho thấy mối quan hệ lâu dài giữa con người với môi trường tự nhiên.
Năm 2022, Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay đánh giá Tràng An là một trong những mô hình tiêu biểu trên thế giới về kết hợp phát triển kinh tế, du lịch bền vững với bảo tồn thiên nhiên, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Tràng An được IUGS ghi danh trong Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất lần thứ ba năm 2026.
Tràng An và du lịch Ninh Bình cũng nhiều lần được truyền thông quốc tế ghi nhận. Năm 2018, Insider đưa Ninh Bình vào danh sách 50 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới; năm 2023, Forbes bình chọn Ninh Bình vào danh sách 23 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới; năm 2025, Tràng An được Tripadvisor vinh danh trong nhóm 1% điểm đến tốt nhất thế giới.
Theo Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, việc IUGS ghi danh Tràng An năm 2026 tiếp tục khẳng định giá trị khoa học địa chất nổi bật toàn cầu của di sản, đồng thời ghi nhận những nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển du lịch bền vững và tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.
Sự kiện này cũng mở ra cơ hội để Ninh Bình nâng cao vị thế quốc tế, mở rộng hợp tác nghiên cứu, giáo dục di sản và phát triển các sản phẩm du lịch đặc sắc, trên cơ sở bảo tồn tính toàn vẹn của di sản, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và bảo đảm sinh kế cộng đồng.
Vân Hồng - Trần Hồng/VOV.VN
Nguồn: VOV