Đình Hàng Kênh – chốn tâm linh với tuổi đời hơn 300 năm là công trình kiến trúc mang đậm phong cách của đình cổ Việt Nam, cũng là nơi lưu giữ văn hóa, lịch sử và nghệ thuật chạm khắc của vùng đất cảng. Đình được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVII - XVIII, đến năm 1905 được mở rộng như ngày nay.

Đình khởi đầu thờ Thành Hoàng làng, sau đó vua Tự Đức ban sắc phong và cho phép thờ “Quốc tổ trung hưng” Ngô Quyền,vị vua đã đánh bại quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938.

Theo các tài liệu lịch sử còn lưu giữ, đình Hàng Kênh khởi dựng vào năm 1719, đời vua Lê Dụ Tông. Đến năm 1851, vua Tự Đức cho phép trùng tu đình khang trang hơn. Vào năm 2006 – 2007, đình lại được tu sửa quy mô lớn.

Nét đặc sắc, độc đáo của đình Hàng Kênh được thể hiện ở nghệ thuật điêu khắc với hàng trăm mảng chạm tinh xảo, đề tài chủ đạo Long - Phượng, đưa đình Hàng Kênh trở thành một Bảo tàng nghệ thuật điêu khắc sống động, một kiến trúc tiêu biểu trong các ngôi đình Việt Nam.

Đặc biệt, trong các mảng chạm khắc hình ảnh 400 con rồng mang những dáng vẻ, tư thế khác nhau: khi thì tạc theo từng ổ, khi lại là rồng mẹ quấn quýt bên rồng con giữa rừng hoa lá, cỏ cây...

Đình Hàng Kênh nhìn hướng Tây. Kiến trúc và các mảng chạm khắc trang trí của đình mang phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê và thời Nguyễn. Đình bao gồm: Cổng đình, Hồ bán nguyệt, Nghi môn Đình, Nhà Giải vũ, Văn miếu, Đại đình.

Tòa Đại đình có bố cục kiến trúc hình chữ “công” (chữ H), gồm Tiền đường, Bái đường và Hậu Cung, được xây trên nền cao 3 bậc so với mặt sân. Tiền đường 5 gian. Các phía của Tiền đường lắp đặt hệ thống cửa gỗ lim, bốn góc đình xây tường gạch. Trong Tiền đường còn lưu giữ được cấu trúc sàn kiểu lòng thuyền với sàn hai bên lát ván gỗ lim, cách mặt đất khoảng gần 1m.

Mái tòa Tiền đường lợp ngói vẩy hến, chính giữa đắp nề lưỡng long chầu nguyệt. Hai bên bờ nóc của mái đình đắp nổi hai con rồng uốn lượn ngoặt đầu trở lại ngậm bờ nóc. Bốn đầu mái uốn đâu đao đắp nề đầu rồng, lân múa. Qua Tiền đường là gian Bái đường, trong Bái đường đặt ban thờ Công đồng, thờ vọng vua Ngô Quyền. Phía sau là tòa Hậu cung, đặt ban thờ, ngai thờ và tượng thờ vua Ngô Quyền.

Sau toà Đại đình là chiếc cầu lợp ngói vảy nến, mái cong dẫn vào Văn Miếu. Văn Miếu là nơi thờ Khổng Tử và ban thờ của một số vị Nho học nổi tiếng Chu Văn An (1292- 1370, Văn Trinh Công, được đánh giá là ông tổ của các nhà nho nước Việt); Nguyễn Bỉnh Khiêm (quê Vĩnh Bảo, Hải Phòng, 1491- 1585, trạng nguyên, Trình Quốc Công, nhà tiên tri); Trần Tất Văn (quê Kiến An, Hải Phòng, 1428 – 1527, Trạng nguyện, Thượng thư); Lê Ích Mộc (quê Thủy Nguyên, Hải Phòng, 1458- 1538, Trạng nguyên, Tả thị lang).

Đình Hàng Kênh nổi tiếng với những mảng chạm khắc trang trí đặc sắc theo chủ đề rồng, mây, hoa lá cách điệu nổi trên ván gió, mê, cổn, dưới chân các chấn song, đầu dư, xà, bẩy, rường và đặc biệt là các bộ cửa võng. Rồng là hình tượng chủ đạo trong các mảng chạm khắc trang trí.

Đình được xếp hạng di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia ngay từ đợt đầu, năm 1962.

Thanh Nga/VOV-Đông Bắc

Nguồn: VOV