Đền Đông Cuông là ngôi đền cổ nằm bên dòng sông Hồng thuộc địa phận thôn Bến Đền, xã Đông Cuông, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái. Từ lâu đã nổi danh là một trong những ngồi Đền linh thiêng. Đền thờ Mẫu Đệ nhị thượng ngàn, Thần vệ Quốc và nghĩa quân dân tộc Tày hi sinh trong cuộc khởi nghĩa Giáp Dần chống thực dân pháp.
Màn múa màn múa xoè Tày cổ hầu Mẫu tại khu vực sân chính của Đền Đông Cuông
Quần thể di tích lịch sử văn hóa Quốc gia Đền Đông Cuông gồm có: Đền chính, Miếu Cô, Miếu Cậu, Miếu Thần Linh, Động Sơn Trang tại tả ngạn Sông Hồng và Miếu Đức Ông bên hữu ngạn Sông Hồng. Đền Đông Cuông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử văn hóa Quốc gia vào năm 2009. Xuân thu nhị kỳ tại Đền diễn ra 2 lễ hội lớn vào ngày mão tháng Giêng với nghi lễ mổ trâu trắng và rước Mẫu sang sông; ngày Mão tháng 9 (âm lịch) với nghi lễ mổ trâu đen.
Ngày 16/01/2023, Lễ hội Đền Đông Cuông được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Để bảo tồn, phát huy giá trị di sản Lễ hội đền Đông Cuông, được sự nhất trí của Ủy ban nhân dân tỉnh Yên Bái, Ủy ban nhân dân huyện Văn Yên đã ban hành Kế hoạch tổ chức Lễ hội Đền Đông Cuông năm 2025, từ ngày 02/02-03/02/2025 (tức ngày 05/6 tháng Giêng năm Ất Tỵ) tại Quần thể di tích lịch sửa văn hóa Quốc gia Đền Đông Cuông, thuộc thôn Bến Đền, xã Đông Cuông, huyện Văn Yên.
Lễ hội được tổ chức với mục đích phát huy giá trị văn hóa truyền thống của Lễ hội đền Đông Cuông được ghi danh vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia, tiếp tục đẩy mạnh phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” bảo vệ, giữ gìn và phát triển giá trị văn hóa của dân tộc, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần ngày càng cao của các dân tộc trong huyện.
Thông qua Lễ hội huyện Văn Yên cũng mong muốn tiếp tục mở rộng quảng bá hình ảnh di tích lịch sử cấp Quốc gia Đền Đông Cuông đến với du khách thập phương trong và ngoài nước, từng bước tạo sự đột phá về phát triển du lịch tâm linh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương năm 2024 và các năm tiếp theo.
Đồng thời, tạo không gian và cơ hội để các bản hội, thanh đồng, cung văn và nghệ nhân hát chầu văn trong cả nước tề tựu về Đền Đông Cuông dâng hương kính Mẫu, tham gia diễn xướng hầu đồng nhằm phát huy giá trị văn hóa tín ngưỡng thờ Mẫu đã được UNESCO vinh danh.
Nghi thức rước Mẫu tại Lễ hội Đền Đông Cuông
Nghi thức vật hầu Mẫu trong Lễ rước Mẫu sang sông nhằm cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi
Thanh Phúc
Báo Yên Bái online - baoyenbai.com.vn - Đăng ngày 23/01/2025