Những thửa ruộng bậc thang và sắc vàng óng của lúa chín hòa cùng khung cảnh yên bình thu hút khách đến với bản làng vùng cao

Những năm gần đây, khách đến du lịch tại Quảng Ninh không chỉ đến với miền biển và vào mùa hè mà còn thu hút du khách bởi cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ vào mùa đông và nếp sống văn hóa vùng cao càng tạo sức hấp dẫn riêng. Nhiều địa phương đã khai thác tốt tiềm năng cảnh quan thiên nhiên, văn hóa cộng đồng để xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, giàu bản sắc.

Xã Lục Hồn (Quảng Ninh) có tài nguyên du lịch đa dạng như có những ruộng bậc thang tuyệt đẹp, khí hậu trong lành, có rừng hoa sở trắng muốt, vào mùa đông những cung đường, triền núi tràn ngập những bông lau nở trắng tinh khôi, lại có nền văn hóa độc đáo của các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ. 

Để tận dụng lợi thế của địa phương, xã Lục Hồn đang đẩy mạnh phát huy các giá trị văn hoá truyền thống của các đồng bào dân tộc, thành lập các CLB hát then để phục vụ du khách. Đồng thời phát triển tour trải nghiệm ruộng bậc thang, khám phá đỉnh Cao Xiêm. Đặc biệt khuyến khích người dân cải tạo nâng cấp nhà truyền thống thành homestay thu hút du khách. Bên cạnh đó, hằng năm tổ chức Lễ hội hoa Sở tại thôn Đồng Long trở thành tâm điểm, tại đây du khách vừa thưởng ngoạn cảnh sắc, vừa tham gia trò chơi dân gian, thưởng thức ẩm thực bản địa, tham quan các gian hàng OCOP và đặc sản địa phương...

Anh Lý Hồng Công, thôn Bản Cáu (xã Lục Hồn) chia sẻ, nắm bắt xu hướng phát triển du lịch cộng đồng, gia đình tôi đã mạnh dạn vay vốn để cải tạo khu nhà ở của gia đình thành homestay đón khách du lịch. Điểm đặc biệt, homestay của gia đình thu hút khách là cho phép du khách sống như người bản địa như: Học nấu món truyền thống, tham gia hát Then, trải nghiệm gặt lúa, tắm lá thuốc truyền thống... Những trải nghiệm này giúp gắn kết du khách với cộng đồng, và đồng thời bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống. Hiện vào mùa đông này homestay của tôi thu hút đông đảo du khách.

Đông đảo du khách khám phá ruộng bậc thang ở xã Lục Hồn

Vào các dịp mùa đông này, đến với các xã vùng cao như Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô, Tiên Yên du khách sẽ được chiêm ngưỡng cảnh đẹp kỳ vĩ khi trên các thôn bản những thửa ruộng bậc thang đang bước vào vụ thu hoạch. Sắc vàng óng của lúa chín hòa cùng khung cảnh yên bình của bản làng vùng cao, tạo nên bức tranh thiên nhiên rực rỡ. Bên cạnh đó, những bông hoa lau đồng loạt bung nở trắng xóa dọc theo những cung đường. Đây cũng là thời điểm hàng nghìn du khách tìm đến các địa phương vùng cao để chiêm ngưỡng và lưu lại những khoảnh khắc đẹp giữa thiên nhiên trong lành, hoang sơ.

Cùng với các địa phương vùng cao của tỉnh, người dân thôn Khe Phương, xã Kỳ Thượng, nơi từng được coi là “thâm sơn, cùng cốc”, khó khăn bậc nhất của Quảng Ninh đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn với xây dựng nông thôn mới.

Với 100% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, trước đây, người dân chỉ phụ thuộc vào sinh kế chính là trồng rừng, làm lâm nghiệp và chăn nuôi. Đổi thay tại Khe Phương gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới, khi các công trình hạ tầng giao thông được đầu tư. Đặc biệt, từ năm 2021, phát huy lợi thế từ những cánh rừng nguyên sinh, những con suối mát, ngôi nhà truyền thống và văn hóa người Dao bản địa độc đáo, người dân Khe Phương đã mạnh dạn triển khai mô hình du lịch cộng đồng Am Váp Farm.

Du khách đến đây được chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên trong lành của núi rừng, trải nghiệm những hoạt động sản xuất, thưởng thức ẩm thực, tìm hiểu trang phục, văn hóa truyền thống. Tại Am Váp farm, 100% nhân viên phục vụ là người dân bản địa. Ẩm thực phục vụ du khách là nông sản địa phương mùa nào thức nấy, được bà con nuôi trồng, chăm sóc quanh năm. Du lịch đã mang đến “làn gió mới”, sức sống mới cho thôn bản vùng cao.

Trong quá trình xây dựng NTM gắn với du lịch không chỉ đơn thuần là du khách về với thiên nhiên, mà còn được hòa với không gian văn hóa bản địa, với những sản phẩm mang đặc trưng vùng đất. Từ du lịch nông thôn góp phần đưa giá trị của nông nghiệp và nông thôn lên cao; góp phần phát triển ngành nghề nông thôn bằng các sản phẩm OCOP, phát huy giá trị văn hóa của các vùng, miền. Đặc biệt, tận dụng lợi thế cảnh quan tuyệt đẹp bên cạnh phát triển các tour tuyến, các cơ sở lưu trú, để thu hút du khách, các địa phương cũng đã khuyến khích các cơ sở kinh doanh du lịch tận dụng công nghệ, chuyển đổi số để quảng bá hình ảnh, sản phẩm qua mạng xã hội, đặt phòng trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt…Từ đó, không chỉ quảng bá hình ảnh thiên nhiên, bản sắc văn hóa địa phương để thu hút khách mọi miền tổ quốc và quốc tế đến tham quan và trãi nghiệm, mà giúp tiết kiệm nguồn lực, nâng cao tính chuyên nghiệp.

Cùng với vận dụng cảnh quan vào làm du lịch, những năm gần đây, việc khai thác các giá trị di sản văn hóa vùng DTTS để phục vụ du lịch đang được chính quyền các địa phương và các cơ sở du lịch, người dân các xã vùng cao đưa vào các tour tuyến, như một cách giới thiệu đến du khách những giá trị văn hóa đặc trưng.

Du khách nghe điệu hát của đồng bào Dân tộc Tày xã Điền Xá

Có thể nói, thời gian qua các địa phương vùng cao đã bước đầu biến lợi thế về điều kiện tự nhiên, cảnh quan thiên nhiên, môi trường tự nhiên, văn hóa đặc sắc của đồng bào các DTTS thành các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, lấy người dân làm trung tâm. Qua đó, không chỉ quảng bá cho mảnh đất, con người địa phương mà còn tạo sinh kế và cải thiện đời sống cho người dân, giúp họ thoát nghèo. Đồng thời, từ các mô hình làm du lịch hiệu quả đã góp phần gìn giữ nét đẹp bản sắc văn hóa, dân tộc của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Ngọc Trâm

Báo Quảng Ninh điện tử - baoquangninh.vn - Đăng ngày 04/12/2025