Đình - miếu Cái Chiên là cụm di tích gồm có đình Cái Chiên và 3 ngôi miếu thờ Thành Hoàng (miếu Ông, miếu Bà và miếu Quan Lớn). Đình Cái Chiên được dựng từ thời Hậu Lê, đã qua 3 lần di dời địa điểm và nhiều lần trùng tu sửa chữa, lần cuối trùng tu lớn vào năm 1942. Đình thờ 8 vị Thành Hoàng. Ngoài việc thờ chung tại đình, các vị Thành Hoàng còn được thờ ở miếu Ông, miếu Bà và miếu Quan Lớn.

Lễ hội đình - miếu Cái Chiên là lễ hội truyền thống lớn nhất của xã đảo, được tổ chức thường xuyên từ 1949 trở về trước. Lễ hội được tổ chức trong khoảng từ ngày 16 - 20 tháng Giêng hàng năm với nhiều nghi lễ mang sắc thái của cư dân làng Việt biển đảo, mang bản sắc độc đáo so với lễ hội của các địa phương khác trong khu vực vùng biển.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngoài chức năng là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh, đình - miếu Cái Chiên còn là nơi đóng quân và hoạt động cách mạng an toàn của quân dân ta trên đảo. Đình còn là nơi thành lập Đội tự vệ vũ trang của xã Cái Chiên; bỏ phiếu bầu Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; bầu Ủy ban kháng chiến; Ủy ban kháng chiến hành chính; là nơi đặt hũ gạo để nhân dân quyên góp ủng hộ kháng chiến; tổ chức các lớp bình dân học vụ… Ngày 7/5/2018, UBND tỉnh Quảng Ninh ký Quyết định số 1567/QĐ-UBND xếp hạng đình - miếu Cái Chiên là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh.

Lễ hội đình - miếu Cái Chiên năm 2026 được tổ chức theo nghi thức lễ hội truyền thống, gồm phần lễ và phần hội. Trong đó, phần lễ gồm các nghi lễ: Dâng lễ tại miếu Ông, miếu Bà, miếu Quan lớn; nghi lễ cáo yết; lễ rước Thần, lễ dâng hương, lễ tế Thành Hoàng.

Phần hội gồm nhiều hoạt động đặc sắc mang đậm dấu ấn văn hóa địa phương như: Văn nghệ chào mừng, diễn xướng múa nhà tơ; tổ chức các trò chơi dân gian, môn thể thao dân tộc (kéo co, đẩy gậy, bịt mắt bắt vịt); thi chế biến món ăn từ ốc và gà Râu; thi “Hoa hậu gà Râu Cái Chiên”; thi buộc lưới; giải đua thuyền rồng; tham quan, mua sắm tại các gian hàng giới thiệu các sản phẩm nông sản địa phương…

Người dân địa phương hào hứng tham gia thi chế biến món ăn từ ốc và gà râu Cái Chiên (Ảnh: QMG)

Sau 77 năm, lễ hội đình - miếu Cái Chiên năm 2026 được phục dựng với các nghi lễ truyền thống nhằm gìn giữ, bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Thông qua đó, góp phần giáo dục các thế hệ về truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng của quê hương; đồng thời kết nối di sản với phát triển du lịch sinh thái biển và du lịch tâm linh, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Trần Trang (t/h)

Nguồn: Thương hiệu và Công Luận