Phối cảnh khu văn hoá Núi Bài Thơ và đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn sau khi được tu bổ, mở rộng

Hạ Long là miền đất của những di sản văn hoá như các trầm tích được bồi tụ, thấm sâu đã và đang được bảo tồn, phát huy giá trị trong đời sống hiện đại. TP Hạ Long sở hữu 96 trong tổng số 640 di tích lịch sử, văn hóa của tỉnh (8 di tích cấp quốc gia đặc biệt, 56 di tích cấp quốc gia, 101 di tích cấp tỉnh, 475 di tích kiểm kê phân loại). Trong đó, Hạ Long có các di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia, điển hình như: Chùa Long Tiên, đền Đức ông Trần Quốc Nghiễn, núi Bài Thơ, Nhà thờ Hòn Gai, chùa Lôi Âm, đền Vua Lê, di tích danh lam - thắng cảnh Núi Mằn... Đặc biệt có Vịnh Hạ Long là Di tích Quốc gia đặc biệt đã được UNESCO 2 lần công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới và được bầu chọn là một trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của nhân loại.

Đền thờ vua Lê Thái Tổ (vua Lê Lợi) toạ lạc tại xã Lê Lợi, TP Hạ Long, là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh được UBND tỉnh xếp hạng năm 2003, được xây dựng cuối thế kỷ XV, tọa lạc trên một gò đất bằng phẳng, xung quanh là sông nước. Tại đền hiện còn lưu giữ 5 sắc phong của các vua triều Nguyễn ban tặng vào năm 1821 và năm 1846. Với những giá trị về lịch sử và yếu tố tâm linh, đền thờ vua Lê Thái Tổ thu hút đông đảo người dân địa phương và các vùng lân cận đến tham quan, chiêm bái.

 Phối cảnh dự án mở rộng đền thờ vua Lê Thái Tổ tại xã Lê Lợi, TP Hạ Long

Để khai thác, phát huy giá trị của di tích, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, TP Hạ Long đang triển khai dự án cải tạo, mở rộng ngôi đền này. Từ cuối năm 2023, TP Hạ Long đã đầu tư cụm các dự án thuộc đền vua Lê Thái Tổ, trong đó, giai đoạn 1 đã hoàn thành đầu tư xây dựng tuyến đường giao thông kết nối vào đền, dài 610m, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư 55 tỷ đồng. Hiện thành phố đang triển khai giai đoạn 2 và giai đoạn 3 của dự án, tiếp tục hoàn thiện hệ thống đường giao thông và đầu tư hạ tầng, cảnh quan của đền.

Hay như đền Bà Chúa (đường Trần Quốc Nghiễn, phường Bạch Đằng) cũng là một điểm di tích vừa được TP Hạ Long đầu tư, khánh thành vào cuối năm 2024. Công trình có tổng mức đầu tư khoảng 23,7 tỷ đồng, từ nguồn xã hội hóa. Theo tài liệu lịch sử, miếu Bà Chúa nằm ở khu vực chân núi Bài Thơ, cạnh lạch nước nhỏ dẫn sâu vào trong đất liền, nơi thuyền bè qua lại nhộn nhịp. Lúc hình thành, đền Bà Chúa chỉ là ngôi miếu nhỏ. Đến nay, sau khi tu bổ, ngôi đền thờ có diện tích khoảng 132m2; có nghi môn gia công bằng đá, nhà tả - hữu vu và các hạng mục phụ trợ khác.

Cùng với 2 công trình trên, nhiều di tích lịch sử - văn hóa khác cũng đang được Hạ Long đầu tư, tôn tạo, nổi bật như: Cụm văn hóa núi Bài Thơ, đền Đức ông Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai); đình làng Bang (xã Thống Nhất), báo cáo tỉnh về phương án cải tạo, nâng cấp công trình Tượng đài Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Vũ Văn Hiếu, Bí thư Đặc khu ủy đầu tiên của Khu mỏ Quảng Ninh.

Thành phố đã và đang quy hoạch không gian di tích lịch sử, văn hóa có sự gắn kết hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên, bản sắc kiến trúc (vốn tự nhiên) và không gian văn hóa (vốn văn hóa) để tạo nên tài nguyên du lịch tổng hòa đặc sắc; quy hoạch hệ thống và không gian di sản thiên nhiên, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phục vụ phát triển kinh tế di sản. Những kết quả đạt được trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị các công trình lịch sử, văn hóa của TP Hạ Long đã giúp các di tích trường tồn cùng thời gian và lịch sử, lưu giữ các giá trị văn hóa tinh thần, đồng thời còn tạo thêm những điểm đến du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Huỳnh Đăng

Báo Quảng Ninh điện tử - baoquangninh.vn - Đăng ngày 01/6/2025