Hiện nay, khu vực Hòa Bình có hàng trăm điểm tổ chức lễ hội vào dịp đầu năm. Trong đó, gần 40 lễ hội lớn vẫn được duy trì và bảo tồn như: Chùa Tiên, Đền Bờ, Mường Động, Xuống đồng... Xuân Bính Ngọ 2026 tiếp tục ghi dấu với nhiều lễ hội tiêu biểu như: Lễ hội Chùa Tiên (xã An Nghĩa), lễ hội Đền Bờ (xã Thung Nai), lễ hội Đình Ngòi (phường Hòa Bình), lễ hội Mường Động (xã Kim Bôi), lễ hội Đình Cổi (xã Lạc Sơn) hay lễ hội Khai hạ của người Mường tại xã Mường Bi.

Những lễ hội đầu xuân không chỉ là sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là dịp để tôn vinh các giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc của vùng đất xứ Mường. Đồng thời, đây cũng là cơ hội quảng bá hình ảnh, bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc đến với du khách.

Trong không gian linh thiêng của lễ hội, phần lễ luôn được tổ chức trang trọng, thể hiện lòng thành kính của người dân đối với thần linh và tổ tiên. Theo quan niệm của người Mường, những vị thần gắn bó với đời sống như thần đất, thần nước hay những người có công khai phá, dựng làng lập Mường đều được thờ phụng và tưởng nhớ.

Các nghi thức trong phần lễ được tiến hành theo nghi trình truyền thống, với sự tham gia của các bậc cao niên và đông đảo người dân. Giữa không gian trầm mặc của núi rừng, lời khấn vang lên như gửi gắm ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình yên, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Một trong những điểm hấp dẫn của hội xuân xứ Mường chính là không gian ẩm thực mang đậm hương vị núi rừng. Tại các lễ hội, những gian hàng nông sản địa phương được bày biện giản dị nhưng đầy hấp dẫn với nhiều đặc sản quen thuộc. Du khách dễ dàng bắt gặp những cặp bánh ống, bánh ốc truyền thống, những ống tre đựng cá muối chua - món ăn dân dã của người Mường cùng nhiều loại rau rừng tươi non. Tất cả hòa quyện tạo nên hương vị mộc mạc, đậm đà của ẩm thực miền sơn cước.

Tại các lễ hội của bốn Mường nổi tiếng Bi, Vang, Thàng, Động, những gian hàng ẩm thực luôn là điểm dừng chân thu hút đông đảo du khách. Từ các nguyên liệu quen thuộc như cá suối, măng rừng, rau rừng, gà ri, vịt cỏ, gạo nếp nương..., người dân chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn, mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao. Đặc biệt, nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của xứ Mường đã đạt tiêu chuẩn OCOP cũng được giới thiệu tại hội xuân, trở thành những món quà ý nghĩa mang đậm tinh hoa của bản làng.

Không chỉ là dịp vui chơi, lễ hội còn là ngày hội gắn kết cộng đồng của đồng bào Mường. Từ sáng sớm, người dân trong bản đã nô nức kéo về khu vực lễ hội. Người già, thanh niên, thiếu nữ đều khoác lên mình những bộ trang phục truyền thống đẹp nhất. Những chiếc váy thổ cẩm rực rỡ sắc màu, những tấm khăn, tấm áo được dệt tỉ mỉ với hoa văn đặc trưng khiến không gian hội xuân thêm phần sinh động.

Trong tiếng chiêng, tiếng trống rộn ràng, mọi người cùng hòa mình vào không khí náo nhiệt của ngày hội. Sau phần lễ trang trọng là phần hội sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian hấp dẫn như đánh mảng, đánh đu, tung còn, đẩy gậy, bắn nỏ, kéo co... Những tiếng reo hò, cổ vũ vang lên khắp bản làng, tạo nên bầu không khí vui tươi, ấm áp.

Khi mùa lễ hội khép lại, âm vang của tiếng chiêng Mường dường như vẫn còn ngân vọng giữa núi rừng. Hội xuân xứ Mường không chỉ là dịp để người dân tưởng nhớ cội nguồn, gửi gắm ước vọng về cuộc sống bình yên, no ấm mà còn là nơi gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc.

Cứ mỗi độ xuân về, các lễ hội đầu năm lại trở thành điểm hẹn quen thuộc để người dân bản Mường trở về sum họp, cùng nhau gìn giữ và trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc, để những giá trị đó tiếp tục được bồi đắp và trường tồn cùng thời gian.

Dương Liễu - Trình bày: Ngọc Tùng

Nguồn: Báo Phú Thọ