Trải qua thời gian, tầng đá bazan của cổng Tò Vò bị phá vỡ và chịu ảnh hưởng mài mòn của sóng biển liên quan quá trình biển tiến. Lớp đá ở giữa do có độ gắn kết yếu hơn so với lớp đá ở trên, dưới tác động của sóng biển, tạo thành mức hõm, lỗ rỗng giống cổng đá có hình dạng tổ tò vò.

Chính vẻ đẹp hoang sơ, độc đáo, riêng biệt, duy nhất và độ nhận diện cao nên thắng cảnh Cổng Tò Vò là một trong những thắng cảnh nổi tiếng của tỉnh Quảng Ngãi và Việt Nam.

Đảo Lý Sơn nằm trong không gian văn hóa biển, cùng các giá trị di sản văn hóa vật thể (núi lửa giếng Tiền, chùa Đục, hang Câu, núi Thới Lới, giếng Xó La, đình làng An Hải, Âm Linh Tự, nhà trưng bày bộ xương Cá Ông, nhà trưng bày Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải, vùng đảo Bé...), các giá trị di sản văn hóa phi vật thể gắn liền dấu tích, sự tiếp biến văn hóa của ba lớp cư dân Sa Huỳnh- Champa-Đại Việt.

Nơi đây cũng gắn liền với lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo quốc gia cùng các lễ hội, tập quán xã hội-tín ngưỡng (Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa, lễ hội đua thuyền tứ linh, lễ hội Nghinh Ông, hội dồi bòng, lễ dựng nêu…), tri thức dân gian về nghề thủ công truyền thống (nghề trồng hành, tỏi; nghề đan lưới), tri thức dân gian về ẩm thực, nghệ thuật trình diễn dân gian ca cổ; di sản tư liệu Hán Nôm.

Lý Sơn cũng là địa điểm trải nghiệm thực tế phục vụ công tác nghiên cứu, học tập của đại công chúng; trở thành nguồn cảm hứng sáng tác trên nhiều lĩnh vực văn học, mỹ thuật, nhiếp ảnh.

Đồng thời, vùng biển Lý Sơn nói chung và khu vực thắng cảnh cổng Tò Vò nói riêng là môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các loài cỏ biển, rạn san hô tạo nên nguồn lợi hải sản phong phú, mang lại sinh kế và nguồn thu nhập chính cho đại bộ phận dân cư sống trên đảo.

Thắng cảnh cổng Tò Vò hội tụ đầy đủ các giá trị lịch sử văn hóa, khoa học thẩm mỹ, giá trị dịch vụ-du lịch, giá trị kinh tế. Đây là cơ sở vật chất quan trọng, động lực phát triển kinh tế, du lịch, văn hóa của tỉnh Quảng Ngãi và cả nước.

Hiến Cử

Nguồn: Báo Nhân Dân