Anh sử dụng máy bay không người lái để truy tố tội phạm tổ chức nhập cư bất hợp pháp. Video Bloomberg.

Tháng 7/2020, Rebwar Ahmed đang lái một chiếc xuồng bơm hơi chở 20 người di cư qua Kênh Anh (English Channel) thì bị tàu tuần tra của Lực lượng Biên phòng của Vương quốc Anh chặn lại và bắt giữ.

2 tháng sau, Rebwar Ahmed bị kết án 31 tháng tù sau khi nhận tội đưa người nhập cư bất hợp pháp. Một trong những bằng chứng quan trọng nhất chống lại kẻ tội phạm người Iraq 36 tuổi là gì? Một chứng cứ không thể chối cãi được, video, được quay bằng máy bay không người lái (UAV).

Ahmed là một trong những kẻ buôn người di cư đầu tiên bị truy tố bằng phương pháp sử dụng video, được quay với độ phân giải cao do UAV thực hiện.

Từ cuối năm 2019, các UAV do công ty Tekever của Bồ Đào Nha phát triển đã được chính phủ Anh sử dụng để giám sát những tuyến đường thủy lớn giữa Anh và Pháp theo phương thức mà trước đây lực lượng Biên phòng Anh không thể thực hiện.

Trên cơ sở hợp đồng trị giá khoảng 1 tỷ bảng Anh (1,2 tỷ USD), các UAV của công ty Tekever cung cấp những cảnh quay video, phát trực tiếp thời gian thực giúp cơ quan thực thi pháp luật phân biệt giữa hành khách và kẻ buôn người. Theo Bộ Nội vụ, công nghệ này đã giúp tiến hành “hàng chục” vụ kết án những kẻ buôn lậu người di cư bất hợp pháp.

3 năm hoạt động hiệu quả và Bộ Nội vụ Anh tiếp tục gia hạn hợp đồng với Tekever. Giám đốc điều hành công ty, ông Ricardo Mendes trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg cho biết: “Thỏa thuận mới mở rộng vai trò của Tekever, cho phép bao phủ nhiều vùng lãnh thổ hơn, nguồn dữ liệu thu thập phong phú hơn bằng phương pháp sử dụng thêm nhiều cảm biến hơn, được lắp đặt vào UAV”. Ông Mendes không cung cấp chi tiết giá trị của hợp đồng.

Tekever là một trong những doanh nghiệp, có được lợi ích đáng kể khi chính phủ Anh chi tiêu mạnh mẽ hơn cho những hoạt động giám sát Kênh (English Channel) vào thời điểm mà hoạt động của những kẻ buôn lậu sử dụng xuồng nhỏ trở thành một điểm nóng chính trị quan trọng. Các quốc gia khác cũng đang chuyển sang sử dụng UAV để tuần tra tuyến đường biên giới. Đề cập đến ứng dụng UAV trong tuần tra,  cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ mô tả các drone là “công cụ thay đổi cuộc chơi”.

Đầu tư của chính phủ Anh vào hoạt động giám sát bằng UAV thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ trong ngành UAV do thám, giám sát. Theo một nghiên cứu từ Drone Industry Insights, thị trường UAV toàn cầu dự báo sẽ đạt 55,8 tỷ USD vào năm 2026. Lĩnh vực sử dụng các UAV, tập trung vào “an toàn và an ninh” như tuần tra biên giới, kiểm soát và bảo vệ an ninh vành đai khu vực, giám sát đám đông cùng nhiều hoạt động khác được đánh giá tăng gần gấp 3 trong thập kỷ này, từ 1,2 tỷ USD vào năm 2021 lên đến 3,2 tỷ USD vào năm 2030.

UAV của Tekever giám sát hành vi vượt biên bất hợp pháp và những hoạt động bất hợp pháp khác bằng kỹ thuật kết hợp sử dụng ảnh radar, video và hồng ngoại. Các drone bay bay hoàn toàn tự động, theo những kế hoạch định sẵn, được một phi công có kinh nghiệm giám sát từ xa trên các màn hình và có thể giành quyền điều khiển bất cứ lúc nào. Sau khi phát hiện thấy một phương tiện đáng chú ý, UAV sẽ truyền phát cảnh quay có độ phân giải cao, thời gian thực cho khách hàng, trong trường hợp này là Bộ Nội vụ Anh xem xét.

TS Neil Honeyman, giám đốc công nghệ của Bộ Tư lệnh Hoạt động xuồng nhỏ Bộ Nội vụ mô tả các hệ thống UAS của Tekever là một thành phần “tiên tiến”, giải quyết những “hoạt động bất hợp pháp và cực kỳ nguy hiểm ở Kênh Anh (English Channel).”

Bộ Nội vụ cho biết, những UAV đã ghi lại hành trình của 84 000 người di cư, đã vượt qua eo biển Manche và đăng ký tại Anh trong hơn 3 năm qua.

Những con số này tiếp tục tăng lên mỗi năm dù đã tăng cường sự giám sát. Trong một số trường hợp, UAV có thể xác định những chiếc xuồng nhỏ gặp nguy hiểm và có nguy cơ chìm, cho phép lực lượng bảo vệ bờ biển nhanh chóng can thiệp và cứu hành khách trên xuồng, ông Mendes nói.

Cả Tekever và Home Office (Bộ Nội vụ Anh) đều không cho biết, bao nhiêu người di cư đã được cứu theo phương pháp này. Tekever cũng có một UAV, có thể thả xuồng cứu sinh nếu cần nhưng công ty từ chối cho biết, hoạt động cứu hộ có được sử dụng thường xuyên không và thực hiện như thế nào.

Nhà đầu tư mạo hiểm Uwe Horstmann, đối tác chung của Dự án A (đầu tư vốn vào các nhà sáng lập công nghệ ở Anh) cho biết, thỏa thuận này cho thấy mối quan tâm ngày càng tăng của các chính phủ đối với những công ty sản xuất UAV trên khắp châu Âu.

Ông Horstmann trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg nhận xét: “Đầu tư vào những công ty sản xuất UAV, đặc biệt là với công nghệ lưỡng dụng cho các mục đích dân sự và quân sự hoặc thực thi pháp luật đã tăng lên rất nhiều do ảnh hưởng cuộc chiến ở Ukraine. Các chính phủ hiện đang chịu áp lực và sẵn sàng hợp tác với những công ty non trẻ và những công ty mới thành lập để mua sắm các UAS rẻ hơn và đã sẵn có.”

Nhưng người ủng hộ quyền của người tị nạn Petra Molnar, phó giám đốc Phòng Thí nghiệm Luật Người tị nạn (Refugee Law Lab) tuyên bố,  hoạt động tăng cường giám sát biên giới có thể khiến người di cư đi theo những tuyến đường nguy hiểm hơn để tránh bị phát hiện và “có khả năng dẫn thiệt mạng”.