Trong một nghiên cứu mới, các nhà khoa học Mỹ đã phát hiện, hai chất thay thế đường sẽ phá vỡ chức năng một loại protein, đóng vai trò quan trọng trong giải độc gan và chuyển hóa một số loại thuốc. Những chất thay thế đường này, được gọi là chất ngọt không dinh dưỡng, có vị ngọt với ít hoặc không có calo.

Laura Danner, nghiên cứu sinh TS tại Đại học Y Wisconsin cho biết, ước tính khoảng 40% người Mỹ thường xuyên tiêu thụ chất làm ngọt không dinh dưỡng, nhưng không hiểu những chất này ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào. Trên thực tế, những chất làm ngọt này được tìm thấy trong các phiên bản nhẹ hoặc không đường của sữa chua và thức ăn nhẹ, trong các sản phẩm phi thực phẩm như thuốc dạng lỏng và một số loại mỹ phẩm.

Danner đã trình bày nghiên cứu mới tại phiên họp thường niên của Hiệp hội Hóa sinh và Sinh học Phân tử Mỹ trong cuộc họp Sinh học Thực nghiệm (EB) 2022, tổ chức từ ngày 2-5/4/ 2022, tại Philadelphia.

Trong công trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã điều nghiên các chất làm ngọt không dinh dưỡng acesulfame potassium và sucralose, sử dụng các tế bào gan và những xét nghiệm không tế bào, cho phép nghiên cứu các quá trình tế bào như vận chuyển khỏi tế bào.

Nhóm nghiên cứu phát hiện thấy, acesulfame kali và sucralose ức chế hoạt động của P-glycoprotein (PGP), được gọi là protein kháng đa thuốc 1 (MDR1). PGP là một phần của họ các chất vận chuyển, phối hợp hoạt động làm sạch cơ thể khỏi chất độc, thuốc và các chất chuyển hóa của thuốc.

Chất ngọt không dinh dưỡng đi vào gan từ hệ tuần hoàn. Các nhà nghiên cứu phát hiện được, trong tế bào gan, chất vận chuyển giải độc P-glycoprotein (PGP) sẽ ưu tiên xuất chất ngon không dinh dưỡng thành một số hợp chất cơ chất đã biết. Điều này khiến một số loại thuốc nhất định mắc kẹt trong tế bào, có khả năng gây ra nhiễm độc gan.

Các chất ngọt không dinh dưỡng ức chế hoạt động của P-glycoprotein, khiến gan có thể bị nhiễm độc. Ảnh: Laura Danner, Đại học Y Wisconsin.

Các thí nghiệm cũng cho thấy, chất ngọt kích thích hoạt động vận chuyển và có khả năng liên kết với PGP, cạnh tranh và ức chế sự vận chuyển các chất nền khác như xenobiotics, thuốc và các chất chuyển hóa của thuốc, lipid chuỗi ngắn và axit mật.

TS Stephanie Olivier Van Stichelen, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, trong quá trình quan sát, nhận thấy chất tạo ngọt tác động đến hoạt động PGP trong tế bào gan ở nồng độ dự kiến ​​thông qua việc tiêu thụ thực phẩm và đồ uống thông thường, thấp hơn nhiều so với giới hạn tối đa của FDA. Kết quả nghiên cứu đã giải mã cơ chế phân tử mà chất ngọt không dinh dưỡng tác động đến quá trình giải độc trong gan.

Đây là nghiên cứu sơ bộ và cần được xác nhận trong những nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng, nhưng những phát hiện này cho thấy, chất làm ngọt không dinh dưỡng có thể là vấn đề đối với những người dùng các loại thuốc, sử dụng PGP là chất vận chuyển giải độc chính. Đó là những loại thuốc thông dụng như thuốc chống trầm cảm, thuốc kháng sinh và thuốc huyết áp.

Nếu các nghiên cứu trong tương lai xác nhận chất làm ngọt không dinh dưỡng làm suy giảm quá trình giải độc của cơ thể, điều cần thiết là phải nghiên cứu những nguy cơ tiềm ẩn và xác định mức tiêu thụ an toàn cho các nhóm người có nguy cơ cao. Sẽ cần thiết thông báo một lượng cụ thể chất làm ngọt không dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm để người tiêu dùng biết được lượng tiêu thụ.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ khuyến cáo, các chất làm ngọt không dinh dưỡng nên ở dưới mức tiêu thụ hàng ngày có thể chấp nhận được, bao gồm g khoảng 35 loại nước ngọt ăn kiêng đối với acesulfame kali hoặc 8 loại nước ngọt ăn kiêng cho sucralose mỗi ngày, các nhà sản xuất thực phẩm cần liệt kê chất làm ngọt trong thành phần.

Tiếp theo, các nhà nghiên cứu dự định sử dụng các mô hình vận chuyển thuốc phức tạp hơn để xác định mức độ acesulfame potassium và sucralose có thể gây trở ngại cho quá trình giải độc và chuyển hóa thuốc, đồng thời nghiên cứu hỗn hợp của những chất làm ngọt này, được tìm thấy trong các sản phẩm thực phẩm.

Do PGP được biểu hiện trên các bề mặt trao đổi chất khắp cơ thể, đóng một vai trò quan trọng trong duy trì hoạt động các hệ thống như hàng rào máu não, vấn đề đặt ra là xác định, sự ức chế PGP cản trở hoạt động bình thường của các tế bào các cơ quan khác thế nào.