Kính viễn vọng Không gian James Webb được mở ra hoàn toàn trong không gian. Ảnh: Adriana Manrique Gutierrez, Họa sĩ NASA

Sau khi được phóng vào ngày Giáng sinh 25/12/2021, Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) trong vài tuần tiếp theo triển khai gương, kiểm tra các phân đoạn riêng lẻ và di chuyển đến vị trí L2, sẵn sàng hoạt động trong 10 đến 20 năm khám phá bí ẩn vũ trụ.

Theo Giám đốc NASA Bill Nelson và Giám đốc Truyền thông Khoa học (CSCO) của  JWST, James Webb sẽ bắt đầu thu thập các nguồn sáng vũ trụ mùa hè năm 2022.

Để đánh dấu sự kiện này, Dự án Kính viễn vọng Ảo (VTP) đã chụp ảnh James Webb nhằm mang lại cho mọi người khái niệm đầu tiên về JWST trên quỹ đạo.

Không có gì đặc biệt ngoài một chấm sáng trên bầu trời đêm. Nhưng giống như bức ảnh "Pale Blue Dot" nổi tiếng của Carl Sagan về Trái đất (được chụp bởi Voyager 1 trên đường ra khỏi Hệ Mặt trời), hay ảnh "Ngày Trái đất mỉm cười" của Cassini, có rất nhiều ý nghĩa trong điểm ánh sáng nhỏ đó.

Đường triển khai kính viễn vọng không gian Webb, Ảnh: NASA

VTP là một dịch vụ thiên văn tiên tiến được Đài quan sát thiên văn Bellatrix, nằm ở Ceccano, Ý triển khai năm 2006. VTP khai thác sử dụng hai kính viễn vọng robot truy cập từ xa, Planewave 17 inch g / 6.8 (432/2939 mm) Corrected Dall-Kirkham Astrograph (aka. "Elena"), và Celestron 14"-f/8.4 (356/3000 mm) Schmidt-Cassegrain OTA.

VTP cung cấp các buổi quan sát trực tuyến công khai, phát trực tiếp, bình luận của chuyên gia từ các cán bộ khoa học và tiếp cận cộng đồng trên toàn thế giới.

Hình ảnh của JWST chụp ngày 24/1 bằng Elena. Kính viễn vọng robot này tự động theo dõi chuyển động rõ ràng của JWST và thực hiện một bức ảnh tích hợp 300 lần chụp cho thấy vị trí của kính viễn vọng (được chỉ bằng một mũi tên ở trung tâm).

Khi chụp ảnh, JWST đã đến đích, điểm L2 trên khoảng cách khoảng 1,4 triệu km (869.920 dặm) từ Trái Đất (điểm Lagrangian L2 (thứ 2) của hệ thống Trái Đất-Mặt Trời. Khi nhìn từ Mặt trời, điểm L2 đó nằm ngay sau Trái Đất.

Kính viễn vọng James Webb chụp từ Trái đất. – Ngày 24 tháng 1 năm 2022. Ảnh: TVTP 2.0

Ngoài bức ảnh trên, VTP tạo ra một hình ảnh động GIF ngắn (bên dưới) cho thấy chuyển động rõ ràng của JWST đi giữa các ngôi sao. Mặc dù kính viễn vọng trông giống như một chấm nhỏ trên nền những chấm sáng hơn và bóng tối của không gian), nhưng đây là một nhiệm vụ đầy tham vọng được thực hiện trong nhiều thập kỷ. Việc phát triển kính viễn vọng bắt đầu vào năm 1996, dự kiến James Webb sẽ được phóng vào năm 2007 và với ngân sách 500 triệu đô la.

Trong quá trình phát triển có nhiều chậm trễ và chi phí vượt quá dự kiến do trong quá trình tiếp tục được hiện đại hóa, vấn đề với kính chắn ánh sáng mặt trời và tên lửa vận tải Ariane 5. Đại dịch COVID-19 cũng gây ra sự chậm trễ.

Thực tế, James Webb là kính viễn vọng không gian phức tạp và tiên tiến nhất từng được chế tạo. Bản chất giống như gấp giấy (origami) của kính viễn vọng (phải gấp lại để phù hợp khoang vận tải và tải trọng) đòi hỏi phải chạy thử nghiệm rộng rãi, những vấn đề nhỏ nhất cần được kiểm tra nhiều lần để đảm bảo tính hoạt động và độ an toàn.

Kính viễn vọng không gian James Webb đang di chuyển giữa các ngôi sao. Ngày 24/1/2022. Ảnh: TVTP 2.0

Năm 2016, công trình chế tạo đã hoàn thành và bắt đầu chương trình thử nghiệm kỹ lưỡng từ mọi chi tiết. Cuối năm 2021, thử nghiệm kính viễn vọng kết thúc, James Webb được chuyển đến Kourou, Guiana thuộc Pháp, để tích hợp với tên lửa Ariane 5. Khi  thực hiện vụ phóng cuối cùng vào ngày Giáng sinh 24/12, Kính viễn vọng đã hoàn thành.

Thomas Zurbuchen, quản trị viên liên kết của NASA về các nhiệm vụ khoa học, nhận xét: "Đó thực sự là Giáng sinh với tất cả các món quà và mọi thứ, quà của chúng tôi là một nhiệm vụ không gian!"

Hiện nay, sứ mệnh quan sát vũ trụ đang ở điểm L2, nhóm nhiệm vụ đang chờ kính viễn vọng đạt đến nhiệt độ hoạt động. Sau đó là kích hoạt các thiết bị kính viễn vọng, thử nghiệm cuối cùng và hiệu chuẩn. NASA tin tưởng rằng James Webb sẽ bắt đầu thu thập các nguồn sáng đầu tiên vào tháng 6/2022.