Nghi thức rước long ngai bài vị Tam vị Đức Thánh Tản qua sông Hồng

Tham gia đoàn rước có nhân dân các làng Vân Gia, Nghĩa Phủ, Mai Trai, Thanh Trì, Ái Mỗ, Phú Nhi, Phù Sa trước đây, nay là 7 tổ dân phố của phường Sơn Tây, cùng thôn Duy Bình, xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ. Sự hội tụ đông đủ của cộng đồng cư dân hai bên sông Hồng cho thấy sức sống bền bỉ và sức lan tỏa của lễ hội qua nhiều thế hệ.

Lễ hội đền Và - hội xuân kéo dài từ ngày 13 đến ngày 17 tháng Giêng, trong đó chính hội là ngày rằm tháng Giêng; định kỳ ba năm một lần vào các năm Tí - Ngọ - Mão - Dậu thì mở hội lớn. Xuân Bính Ngọ 2026 là một trong những kỳ chính hội đặc biệt với tâm điểm là nghi lễ rước long ngai bài vị Tam vị Đức Thánh Tản vượt sông Hồng sang đền Ngự Dội, nơi theo truyền thuyết Tản Viên Sơn Thánh đã thực hiện nghi lễ Mộc Dục trước khi trở lại đền Và.

Đúng 4 giờ sáng, đoàn rước khởi hành trong không khí trang trọng. Nổi bật nhất là ba kiệu Lồng Mũ, kiệu Văn và kiệu Ngai, trong đó bài vị Tản Viên đặt ở vị trí trung tâm, bên tả là Cao Sơn, bên hữu là Quý Minh. Tiếp nối là các kiệu lễ của các tổ dân phố, cùng đội múa rồng, đội bát cửu, đội tế và đội dâng hương, tạo nên một không gian nghi lễ uy nghi, rực rỡ sắc màu truyền thống.

Dọc tuyến đường đoàn rước đi qua, người dân thành tâm bày lễ, dâng hương trước cửa nhà nghênh đón kiệu Đức Thánh, cầu mong phước lộc, bình an. Hình ảnh già, trẻ, gái, trai, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi mong được chui qua gầm kiệu để cầu sức khỏe, may mắn đã trở thành nét đặc trưng của lễ hội. Tục chui kiệu không chỉ là hành vi tín ngưỡng mà còn là biểu hiện của niềm tin được lưu truyền bền bỉ trong đời sống tâm linh cộng đồng.

Tại đền Ngự Dội, lễ Mộc Dục diễn ra suốt buổi sáng, tái hiện tích xưa Tản Viên Sơn Thánh, đồng thời phản ánh tín ngưỡng cầu mưa của cư dân nông nghiệp, gửi gắm ước vọng mùa màng bội thu, cuộc sống yên bình. Các nghi thức cúng tế, dâng lễ vật, lễ Đức Thánh Tản Viên đã góp phần khắc họa chiều sâu văn hóa tâm linh, hun đúc tinh thần đoàn kết và khát vọng hòa bình, ấm no của người dân xứ Đoài.

Không chỉ là sự kiện tín ngưỡng, lễ hội đền Và còn trở thành tài nguyên du lịch văn hóa tiêu biểu của phường Sơn Tây và khu vực xứ Đoài. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị lễ hội truyền thống góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng, làm giàu đời sống tinh thần của nhân dân, đồng thời tạo động lực phát triển du lịch văn hóa theo hướng bền vững, gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế địa phương.

Phan Hương

Nguồn: Thành ủy Hà Nội