Bảo vật quốc gia - Bia Ma nhai Ngự chế ở Cao Bằng. Ảnh: Tân Văn.

Cao Bằng là một vùng đất tự hào khi lưu giữ nhiều dấu tích văn hóa quý giá của dân tộc Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử, đặc biệt là hệ thống di tích liên quan đến triều đại Lê.

Trong đó, Bia Ma nhai Ngự chế của vua Lê Thái Tổ tại xã Hồng Việt, huyện Hòa An, là một trong những di tích nổi bật và được công nhận là bảo vật quốc gia (công bố vào tháng 1.2020).

Đường vào khu di tích rất nhỏ và từng bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hoạt động khai thác đá. Ảnh: Tân Văn.

Bia có niên đại từ năm 1431, được khắc trên vách đá Phia Tém và ghi lại chiến công của vua Lê Thái Tổ trong cuộc hành quân dẹp loạn do Bế Khắc Thiệu và Nông Đắc Thái cầm đầu. Đây là minh chứng quan trọng về công cuộc bảo vệ chủ quyền quốc gia và tinh thần chính nghĩa của dân tộc.

Bia Ma nhai Ngự chế không chỉ là một di tích lịch sử quan trọng, mà còn mang giá trị đặc biệt về văn hóa và khoa học. Nội dung bài thơ khắc trên bia là những lời răn dạy sâu sắc về lòng trung hiếu và việc trừng trị phản loạn.

Bài thơ được khắc trên vách đá. Ảnh: Tân Văn.

Đây là tác phẩm nghệ thuật chạm khắc chữ vào đá, phản ánh tài năng và tâm huyết của các nghệ nhân thời kỳ đó. Sau hơn sáu thế kỷ, dù đã trải qua thử thách của thời gian và thiên nhiên, bài thơ vẫn giữ được nét đẹp và giá trị nguyên bản.

Ngoài giá trị lịch sử và văn hóa, Bia Ma nhai Ngự chế còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh chống ngoại xâm và ý thức bảo tồn di sản văn hóa.

Tuy nhiên, di tích này vẫn chưa được bảo tồn và tôn tạo xứng tầm. Lối vào chật hẹp, rác thải xuất hiện nhiều, làm giảm giá trị của di tích.

Du khách sẽ gặp nhiều khó khăn khi tìm đến di tích nếu không có sự chỉ dẫn của người dân địa phương.

Cỏ cây và rác thải xuất hiện quanh di tích. Ảnh: Tân Văn.

Bà Nông Thị Đôn (xóm Thanh Hùng 1, xã Hồng Việt, huyện Hòa An) chia sẻ: "Trước đây, khu vực di tích có một hang động rất lớn. Trong thời kỳ chiến tranh, người dân thường vào hang để lánh nạn. Tuy nhiên, vào khoảng năm 2005-2007, hoạt động khai thác đá đã khiến hang động bị phá hủy. Khu di tích cũng không được tôn tạo, nên nay trông rất hoang vu".

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng cho biết, kế hoạch tôn tạo và bảo tồn di tích đã được đề xuất từ lâu. Tuy nhiên, do nguồn lực địa phương hạn chế, việc triển khai vẫn chưa thể thực hiện.

Về vấn đề rác thải tại lối vào di tích, đơn vị sẽ phối hợp với UBND huyện Hòa An kiểm tra và có biện pháp bảo vệ kịp thời.

Để bảo tồn và phát huy giá trị của Bia Ma nhai Ngự chế, rất cần sự chung tay của các cơ quan chức năng, cộng đồng và các thế hệ sau.

Bên cạnh đó, việc sưu tầm, ghi chép lại những câu chuyện lịch sử và truyền thống gắn liền với di tích cũng sẽ góp phần bảo tồn giá trị lâu dài của Bia Ma nhai Ngự chế, giúp Cao Bằng trở thành một điểm đến hấp dẫn, giàu bản sắc văn hóa cho du khách trong và ngoài nước.

Tân Văn

Nguồn: Báo Lao Động