Làng Ân Phú xưa thuộc tổng Ân Phú, huyện Yên Phong, phủ Từ Sơn - nay thuộc xã Phú Lâm, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Đây là một vùng đất cổ, xưa nằm trên gò đất cao thuộc rừng sậy, kề ven sông Ngũ Huyện Khê.

Những cư dân đầu tiên của làng đến đây lập nghiệp bằng nghề nông và mở lò rèn dao, búa, dụng cụ sản xuất nông nghiệp phục vụ các vùng xung quanh. Quá trình phát triển, nhân dân đã tạo lập truyền thống văn hoá, xây dựng các công trình tín ngưỡng phục vụ cộng đồng trong đó có di tích đình Ân Phú.

Tòa Đại đình đình Ân Phú

Căn cứ vào bản ngọc phả khắc trên bia đá lưu tại đình làng và truyền tích của nhân dân địa phương cho biết: Khi Nhị vua Hai Bà Trưng dấy cờ khởi nghĩa tiến quân đánh thái thú Tô Định ở thành Luy Lâu, huyện Thuận Thành ngày nay, khi hành binh qua làng Ân Phú đã hạ trại nghỉ lại.

Nhị vua Hai Bà Trưng được thần Minh Mang báo mộng sẽ âm phù đại binh của Nhị chúa Mê Linh đánh giặc. Sau khi đánh bại quân của thái thú Tô Định, Nhị vua Hai Bà Trưng đã sai sứ trở về Ân Phú, ban sắc chỉ cho người dân địa phương lập miếu thờ Thần. Như vậy, đình Ân Phú nguyên xưa là ngôi miếu nhỏ, đến thời Lê, thế kỷ 17 dân làng đã xây dựng đình trên nền đất miếu điện xưa.

Đến thời Nguyễn, niên hiệu Tự Đức 7, năm1854, đình tiếp tục được trùng tu mở rộng với quy mô đầy đủ, bao gồm Nghi môn, Sân đình, tòa Đại đình.

Nghi môn được xây dựng theo phong cách Tam quan với hai trụ biểu cổng chính và hai cổng phụ nhỏ có mái che. Hai trụ biểu Nghi môn được trang trí với những câu đối cổ.

Đại đình bao gồm Đại Bái và Hậu Cung. Nhà Đại bái được xây dựng với 3 gian, 2 dĩ, 2 chái.  Hậu cung 2 gian;, kiến trúc kiểu “4 mái đao cong”; Tiền tế 3 gian kiến trúc kiểu “chồng diêm 8 mái đao cong”. Mái đình lợp ngói di, 4 đầu đao uốn cong mềm mại trang trí đầu rồng, bờ mái trang trí Lưỡng long Quán Nhật.

Tòa Đại bái nối thông với tòa Hậu cung, đây là ngôi nhà 1 gian 2 dĩ. Bộ khung làm bằng gỗ lim, các vì kết cấu kiểu “thượng chồng rường giá chiêng,” bào soi, trơn và không trang trí. Hậu cung là cấm cung, nơi đặt long ngai, bài vị của Thần.  

Phía sau là tòa Hậu cung, chếch về phía Đông là văn chỉ, sau văn chỉ có văn sách.

Bộ khung Đại Bái chế tác bằng cột gỗ lim to, trên tất cả các cấu kiện kiến trúc được trang trí bằng các mảng chạm khắc nghệ thuật tinh xảo theo chủ đề tứ linh, tứ quý. Nội thất trong đình bố trí uy nghi, trang trọng.

Hai bên sân đình là nhà giải vũ, mỗi nhà có 5 gian

Trước đình là hồ phong thủy trong xanh, tạo cảnh quan thoáng mát cho di tích.

Cổng đình (Tam quan) được xây dựng với lối kiến trúc truyền thống.

Tòa Đại đình có kiến trúc hình chữ “Đinh”, gồm 3 gian, 2 chái và 2 dĩ.

Với các mái đao cong truyền thống.

Trên một số cấu kiện của tòa Đại đình còn lưu giữ kiến trúc chạm khắc mang đậm phong cách nghệ thuật thời Lê - Nguyễn.

Hậu cung 1 gian 2 dĩ, kết cấu kiểu “thượng chồng rường giá chiêng”.

 

 Ban thờ chính trong Tòa Đại bái vớ iư hương đồng cổ

Đình Ân Phú hiện còn lưu giữ được nhiều cổ vật có giá trị lịch sử như Long ngai từ thế kỷ 18, bản thần tích chữ Hán, thần sắc, Lư hương đồng cổ, 03 đài nước của thế kỷ XIX. Hai bia “Sự tích bi” và “Ký kỵ bi ký” niên hiệu Khải Định năm 1919.

Bia đá “Sự tích bi”

Bia “Ký kỵ bi ký”

Bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đình Ân Phú là trung tâm văn hóa, tín ngưỡng cộng đồng cư dân địa phương, duy trì nhiều phong tục tập quán văn hoá truyền thống các ngày tiết lệ hàng năm. Lễ hội chính tôn vinh đức thánh Minh Mang đại vương được tổ chức ngày 12 tháng 2 Âm lịch, được gọi là lễ Đại kỳ phúc và Lễ hội tiếp theo ngày 18 tháng 8 âm lịch gọi là Tiểu kỳ phúc. Đây là sự kiện truyền thông để nhân dân địa phương hướng về cội nguồn, tôn vinh và tri ân các bậc tiền nhân, thắt chặt tình đoàn kết cộng đồng làng xã, giữ gìn và phát huy truyền thống văn hoá địa phương.

 Đình Ân Phú được xếp hạng tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia, theo Quyết định số 07 ngày 8 tháng 3 năm 2005 của Bộ Văn hóa – Thể thao – Du Lịch.

Nguồn: Cổng thông tin điện tử Tỉnh Bắc Ninh