Trong vòng 100 năm qua, chiếc áo dài Việt Nam cũng trải nhiều biến đổi, thăng trầm. Từ chiếc áo dài thụng năm thân, áo rộng, không eo, dài đến gần mắt cá chân của phụ nữ Việt Nam đầu thế kỷ đến năm 1935 hoạ sĩ Lê Phổ là người đầu tiên cách tân chiếc áo dài Việt Nam. Ông vẫn giữ phong cách của áo dài cổ điển nhưng tiện dụng và tân thời hơn với áo dài được may ôm hơn, cổ thấp hơn, chiều dài áo ngắn hơn một đoạn. Sau áo dài Lê Phổ còn có áo dài Le Mỷr của ông Nguyễn Cát Tường cách tân nhưng không thành công với áo dài tay bồng... Trong thập niên 60, trước sự du nhập của chất liệu nilon, bà Trần Lệ Xuân có lúc lăng xê loại áo dài nilon mỏng tang, cổ khoét sâu táo bạo với cổ áo dài rộng, cổ tròn, cổ vuông, cổ trái tim. Nhưng kiểu áo này chỉ tồn tại gượng gạo trong một thời gian ngắn.

Áo dài truyền thống

Tuy nhiên, sự phát triển thiếu định hướng, còn nhiều bộc phát của thị trường thời trang Việt Nam cũng đang để lại nhiều biểu hiện đáng tiếc. Có không ít các nhà tạo mẫu đang chạy theo sự "cách tân" một cách quá đà, đang đi tìm sự độc đáo, cái lạ hơn là sáng tạo nên đã biến chiếc áo dài Việt Nam đôi khi bị lai căng. Có nhà tạo mẫu quan niệm áo dài là một chiếc áo đầm có mặc quần vào áo tay phồng hoặc sát nách, có bộ áo dài lại mang dáng dấp của trang phục người Hoa, có người còn thiết kế áo dài với cổ áo sơ mi... Sự chạy đua quá đà cũng dẫn đến tình trạng khủng hoảng. Trong một cuộc thi người đẹp gần đây, người xem không khỏi nhức mắt khi thấy phần lớn các thí sinh mặc các bộ áo vẽ quá rườm rà, với nhiều hoa văn rối loạn và thực sự cảm thấy nhẹ nhõm khi một thí sinh xuất hiện với một tà áo trắng đơn sơ, giản dị.

Áo dài cách tân