Đình Thượng Phú xa xưa thuộc vùng đất Đại Lại (Ly cung nhà Hồ), ngày nay thuộc thôn Kim Sơn, xã Hà Đông, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Đình Thượng Phú được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XIV, bởi những người thợ Chăm, là tù binh trong các cuộc chiến tranh giữa hai nước Đại Việt - Chiêm Thành.

Đình Thượng Phú có lịch sử ra đời cách đây khoảng hơn 600 năm do chính những người thợ Chăm với tài năng về gốm, điêu khắc do tướng Trần Khát Chân thu nạp trong các cuộc chinh phạt dưới thời Hồ

Dù mang kiến trúc đình, chùa cổ với đầy đủ cột, kèo truyền thống, nhưng điểm nhấn lớn nhất tạo nên nét độc đáo của đình Thượng Phú lại chính là những hoa văn Champa với họa tiết đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật tạo hình nhờ những bàn tay tài hoa của những người thợ điêu khắc xưa.

Trải qua nhiều thăng trầm, biến cố của lịch sử, ngôi đình vẫn sừng sững với thời gian và được trùng tu vào năm 1882 (hiện còn văn bia đặt tại đình). Tuy nhiên, theo thời gian và chiến tranh tàn phá, hiện ngôi đình này đang xuống cấp, một số cột bị nghiêng và mộng bị vỡ, hệ thống cột kèo của đình bị mối mọt tấn công gây biến dạng, nhiều vị trí người dân phải đóng gỗ tạm thời để giữ kèo không bị sụt, chống nguy cơ đổ đình.

Chất liệu xây dựng đình chủ yếu là gỗ, những cột trụ to lớn hơn người ôm, hệ thống kèo, cột, mái trong được chạm khắc tinh xảo. 

Kết cấu trong đình mang nét kiến trúc văn hóa cung đình với điêu khắc tứ linh (long, ly, quy, phượng)

Bên tả mái trong của đình là những chạm khắc cổ kính, sang trọng tạo nên một bức tranh rõ nét về văn hóa cung đình, với những bức điêu khắc long, ly, quy, phượng

Bên hữu, là bức tranh toàn cảnh về những sinh hoạt đời thường của người Việt như, đánh cá, chọi gà, đám cưới, cảnh muông thú quần thảo bên nhau.

Nguyện vọng của nhân dân chỉ mong sao các cấp ngành văn hóa sớm có động thái xem xét đầu tư, trùng tu lại đình để nhân dân yên lòng, đồng thời bảo tồn được những giá trị văn hóa cha ông.

Nguồn: Người Lao Động