Các dịch vụ du lịch trên đảo ngày càng phát triển, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, nhiều tuyến đường trên đảo hiện xuống cấp, hạ tầng dịch vụ chưa cải thiện, nguồn nước ngọt có nguy cơ cạn kiệt, điện lưới chưa ổn định…

Cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng tăng trưởng

Từ tháng 3, đảo Phú Quý lại nhộn nhịp với nhiều chuyến tàu cao tốc chở du khách ra du lịch. Trung bình, đảo đón khoảng hơn 1.000 lượt khách/ngày. Vào cuối tuần và dịp hè, du khách đến đảo đông hơn. Theo Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quý, quý I/2026, đảo đón hơn 42.000 lượt khách; trong đó, có 2.100 lượt khách quốc tế. Năm 2021, đảo đón hơn 40.000 lượt khách và 300 lượt khách quốc tế; năm 2025, lượt khách tăng gấp 4 lần, trong đó có hơn 3.900 lượt khách quốc tế. Năm 2019, đảo có 9 cơ sở lưu trú; năm 2026 có 69 cơ sở với hơn 850 phòng.

Số liệu cho thấy, du khách và cơ sở lưu trú đều tăng, nhưng hạ tầng phục vụ du lịch chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Đảo chỉ có một tuyến đường dài khoảng 1,2 km được khánh thành năm 2025 và khu ẩm thực đêm hoạt động từ tháng 4/2026. Đảo có 7 công trình cấp nước sinh hoạt với tổng công suất thiết kế khoảng 2.680 m³/ngày nhưng được xây dựng từ nhiều năm trước. Du khách tăng đồng nghĩa sử dụng nước sạch nhiều, khiến nguồn nước ngày càng khan hiếm, thậm chí cạn kiệt.

Theo một cơ sở lưu trú, hơn 2 năm trước, có thông tin trên đảo sẽ được xây dựng mới các hồ nước ngọt và nâng cấp hệ thống cấp nước, nhưng đến nay vẫn chưa thấy. Nguồn nước giếng có hiện tượng nhiễm mặn, cho nên không thể khai thác nhiều. Dù chính quyền địa phương cảnh báo hạn chế khai thác nguồn nước ngầm; nhưng do áp lực kinh doanh cho nên một số cơ sở lưu trú vẫn khai thác triệt để. Một thực trạng khác, điện gần như quá tải, chưa bảo đảm nhu cầu; các khách sạn lắp điện năng lượng mặt trời, nhưng chi phí bảo trì, bảo dưỡng quá lớn. Mùa bão, các tấm pin luôn bị ảnh hưởng bởi mưa, gió...

Các chuyên gia tính toán, với công suất sử dụng như hiện nay, dù dự án xây dựng mới hồ nước ngọt được đưa vào hoạt động; thì đến năm 2030, nguồn nước ngầm vẫn có nguy cơ cạn kiệt. Vì vậy, đặc khu phải tính toán đến việc quản lý nước ngầm, cũng như tránh tình trạng sạt lở, mất đất, xâm nhập mặn. Có thể, đảo hướng đến đầu tư công nghệ lọc nước biển và thu giá nước cao hơn để tiết kiệm nguồn nước.

Chính quyền địa phương cần tuyên truyền, có cơ chế để người dân thực hiện phương thức hỏa táng khi qua đời, nhằm giảm diện tích đất chôn theo phong tục. Nhà nước có cơ chế đặc thù riêng cho đảo đối với việc mua điện từ năng lượng mặt trời, chỉ để tự phục vụ các hoạt động ở địa phương, nhằm khuyến khích cơ quan, nhà dân tự lắp.

Quy hoạch trước khi xây dựng

Phú Quý hiện được vận hành 3 nguồn điện: Dầu khí, điện gió, điện mặt trời. Trong ngắn hạn, ngành điện đầu tư thêm 2 tổ máy nâng công suất lên 3,2 MW. Trung bình những năm trước, ngành điện bù lỗ khoảng 180 tỷ đồng, nhưng giá dầu tăng cao như thời điểm vừa qua thì số tiền sẽ cao hơn việc kéo dây điện từ đất liền ra.

Chi phí cho việc này sẽ tốn khoảng 9.000 tỷ đồng, cho nên phương án chưa khả thi. Giám đốc Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Bá Út cho biết: “Từ tháng 4 đến tháng 6, trên đảo không có gió, thời điểm này rất đông du khách đến tham quan. Mặt khác, điện gió có chi phí bảo hành, bảo dưỡng lớn, cho nên lắp điện gió chưa phù hợp. Vì vậy, đảo cần đầu tư thêm hệ thống năng lượng mặt trời”.

Đối với nguồn nước, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi nghị, tỉnh Lâm Đồng xem xét trường tỉnh Lâm Đồng Phan Nguyễn Hoàng Tân chia sẻ: “Trung bình mỗi ngày, đảo cần khoảng 3.000m³ nước sinh hoạt, nếu tính thêm cả nhu cầu của khách du lịch thì lên tới 5.000m³, trong khi đó, nguồn nước chỉ cung cấp 1.600m³, chưa đủ phục vụ người dân và du khách”.

Tháng 5, Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã có tờ trình trình Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng các hồ chứa nước ngọt và nâng cấp, cải tạo hệ thống cấp nước đặc khu với kinh phí hơn 400 tỷ đồng. Dự án xây dựng 3 hồ chứa nước; trạm bơm nước thô tại hồ chứa nước số 9, trạm bơm cấp 1 tại hồ số 7, 8; nhà máy xử lý nước mặt công suất 600 m³/ngày đêm; hệ thống cấp nước thô, cấp nước ngọt… Hồ nước tận dụng nguồn nước mưa để cung cấp cho nhà máy nước sạch, nhằm hạn chế lượng nước thất thoát chảy tràn ra biển.

Bên cạnh đó, lượng nước được chứa trong hồ sẽ bổ sung nước, giảm xâm nhập mặn. Hệ thống cấp nước ưu tiên sử dụng nguồn nước mặt từ các hồ chứa thu gom nước mưa được xây dựng nhằm khai thác bền vững, bảo vệ nguồn nước ngọt trên đảo.

Theo Ủy ban nhân dân đặc khu Phú Quý, trong tháng 6, đảo sẽ khởi công tuyến đường phía đông dài hơn 800m. Hạ tầng trên đặc khu hiện chưa được đầu tư đồng bộ. Nguồn vốn đầu tư công phân cấp theo tỷ lệ cho đảo còn thấp như năm 2026 khoảng 10 tỷ đồng, chưa đáp ứng nhu cầu đầu tư hạ tầng thiết yếu.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân đặc khu Lê Hồng Lợi đề nghị cho Phú Quý được để lại nguồn thu tiền sử dụng đất hằng năm; đồng thời, hỗ trợ thêm nguồn vốn nhằm tăng cường nguồn lực phát triển. Từ đó, đặc khu chủ động đầu tư, chỉnh trang hạ tầng đô thị, nâng cao chất lượng dịch vụ, phát triển du lịch.

Mặt khác, tỉnh sớm đẩy nhanh tiến độ đầu tư các hồ chứa nước ngọt và hệ thống xử lý nước; nâng cấp đường quanh đảo bằng bê-tông nhựa nóng; hỗ trợ xây dựng công trình phụ trợ tại điểm du lịch, quảng trường, làm bờ kè…

Đảo cần phải triển khai xây dựng tuyến đường ven biển, hạn chế cấp phép công trình có chiều cao nằm phía biển, xây dựng dịch vụ theo hướng xanh, sớm triển khai các dịch vụ tại khu du lịch. Cùng với đó, tỉnh sẽ mời các nhà đầu tư, chuyên gia phối hợp các cơ quan liên quan để có ý tưởng xây dựng quy hoạch đảo.

Ông Hồ Văn Mười, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng

Ông Hồ Văn Mười, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng cho biết: “Phú Quý có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, dịch vụ. Nhưng đặc khu chưa định hình phát triển để xứng tầm với du lịch. Hiện nay, đảo phải xác định được đột phá là kinh tế biển. Với số lượng tàu thuyền lớn, nhưng Phú Quý lại không có một cửa hàng bán sản phẩm OCOP. Để làm được điều này, đặc khu cần kêu gọi, thu hút các nhà đầu tư vào chế biến thủy hải sản. Đảo cần phải triển khai xây dựng tuyến đường ven biển, hạn chế cấp phép công trình có chiều cao nằm phía biển, xây dựng dịch vụ theo hướng xanh, sớm triển khai các dịch vụ tại khu du lịch. Cùng với đó, tỉnh sẽ mời các nhà đầu tư, chuyên gia phối hợp các cơ quan liên quan để có ý tưởng xây dựng quy hoạch đảo”.

Phú Quý phát triển du lịch sẽ thúc đẩy tăng trưởng các dịch vụ như kinh doanh hải sản, cơ sở lưu trú, vận chuyển, tour du lịch… Nếu hạ tầng đảo được đầu tư theo chiến lược, đáp ứng sự phát triển của du lịch sẽ bảo đảm môi trường bền vững, cải thiện, nâng cao đời sống người dân, góp phần ổn định an ninh, quốc phòng, chủ động ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu.

Thanh Hải

Nguồn: Báo Nhân Dân