Vào cuối thế kỷ XV, đầu thế kỷ XVI Thượng thư bộ lại Lưu Xuân Tín, người làng Châu Khê (nay thuộc xã Thúc Kháng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương) được triều đình trao trọng trách lập xưởng đúc bạc nén tại kinh thành.

Người Châu Khê được ông Lưu Xuân Tín ưu tiên đưa lên Thăng Long làm nghề đúc bạc với số lượng lớn. Từ nghề đúc bạc nén, người Châu Khê phát triển nghề làm đồ trang sức bằng vàng, bạc (còn gọi là nghề kim hoàn). Kể từ đó, nghề làm vàng bạc Châu Khê trở nên lừng danh không chỉ giới hạn ở Hải Dương mà còn lan truyền và mở rộng tại Hà Nội.

Khi lập nghiệp tại Thăng Long, người dân Châu Khê đã xây dựng ra hai ngôi đình để thờ tổ nghề. Đó là đình Dưới (tên nôm của đình Kim Ngân) và đình Trên tức "Kim Ngân tràng thị" ở số 50 Hàng Bạc.

Khuôn viên đình rộng khoảng 575 m². Do nằm trong khu phố có mật độ xây dựng cao, công trình có mặt bằng hẹp ngang và phát triển theo chiều sâu nhưng vẫn giữ bố cục của một ngôi đình làng.

Nghi môn, sân, tiền tế và hậu cung được bố trí trên mặt bằng hình chữ Công. Đại đình và hậu cung đều có ba gian; hậu cung được nâng cao, có sàn thờ và vách ngăn riêng. Đại đình và hậu cung nối với nhau bằng ống muống hai tầng mái; mái dưới tạo khoảng hở ở hai bên.

Trang trí kiến trúc mang phong cách thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19. Gian giữa đại đình có nhiều lớp cửa võng; đầu dư, vì kèo và chồng rường được chạm theo chủ đề Tứ linh, Tứ quý như  các đề tài Long cuốn Thủy,  Lưỡng long Chầu Nhật hoặc các đề tài tranh Thủy mạc như Tùng, Mai. Đình còn lưu giữ được các đồ thờ tự cổ như cửa võng, ngai thờ và hương án.

Trong thời kỳ chiến tranh, đình là nơi tổ chức dạy chữ quốc ngữ, nghiệp vụ y tá và luyện tập quân sự. Sau năm 1954, nhiều hộ dân đến nương nhờ cửa đình, lấn chiếm diện tích nên khu vực thờ cúng bị thu hẹp, đình cũng bị hư hại nặng.

Đình Kim Ngân khang trang, rộng rãi, là điểm du lịch văn hoá thú vị cho các du khách. Ảnh: Thảo Quyên.

Nhận thấy đây là một công trình trọng điểm, mang ý nghĩa lớn về mặt kiến trúc, lịch sử nên sau khi xuống cấp, đình Kim Ngân được UBND TP Hà Nội giao cho UBND quận Hoàn Kiếm tu sửa vào năm 2004. Năm 2011, đình Kim Ngân hoàn thành sửa chữa, mở cửa phục vụ người dân, khách du lịch đến tham quan.

Đình Kim Ngân không chỉ là di tích có giá trị về mặt lịch sử - văn hóa, kiến trúc - nghệ thuật, mà còn là một điểm văn hóa hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế. Với những giá trị trên, đình Kim Ngân được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích quốc gia vào tháng 10/2012.

Thảo Quyên

Nguồn: Báo Dân Việt